کتاب بوطیقای نمایشنامه‌نویسی اثر نصرالله قادری، انتشارات یکشنبه

کتاب «بوطیقای نمایشنامه‌نویسی ۲» با عنوان فرعی «کتاب دوم: بیان دراماتیک»، یکی از آثار ارزشمند و تأثیرگذار در حوزه نظری و آموزشی تئاتر است که به قلم «نصرالله قادری» و «غلامحسین دولت‌آبادی» نوشته شده است. این کتاب در ادامه جلد نخست بوطیقای نمایشنامه‌نویسی منتشر شده و نگاه تازه‌ای به مفهوم زبان و بیان در فرآیند نمایشنامه‌نویسی دارد. نویسندگان این اثر، که هر دو از پژوهشگران برجسته و اساتید نامدار رشته تئاتر محسوب می‌شوند، در جلد دوم مجموعه با تمرکز ویژه بر زبان، به بررسی ابعاد مختلف «بیان دراماتیک» پرداخته‌اند. یکی از چالش‌های جدی در نظام آموزش تئاتر در ایران، تکیه بیش از حد بر منابع غیرفارسی و وارداتی بوده است. حال آنکه تئاتر تنها یک پدیده وارداتی نیست و ریشه‌های عمیق در فرهنگ و سنت ایرانی دارد. ازاین‌رو نبود منابع نظری بومی، با نگاهی مبتنی بر فرهنگ نمایشی ایران، همواره محسوس بوده است. تلاش‌هایی برای رفع این کاستی انجام شده و برخی کتاب‌ها و مقالات به تحلیل تئاتر ایرانی پرداخته‌اند؛ اما اثری که بتواند هم از سرچشمه‌های تئاتر اروپایی بهره ببرد و هم مبانی تئاتر ایران را در نظر داشته باشد، امکان دستیابی به نگاهی جامع‌تر نسبت به تئاتر را فراهم می‌آورد. کتاب «بوطیقای نمایشنامه‌نویسی» دقیقاً با چنین رویکردی تدوین شده و توانسته جایگاه ویژه‌ای در این عرصه بیابد. در بخش‌های آغازین کتاب، تعریفی بنیادین از «بیان دراماتیک» ارائه می‌شود که می‌تواند دیدگاهی روشن و جامع در اختیار دانشجویان، اساتید و علاقه‌مندان تئاتر قرار دهد. بر اساس این تعریف، بیان دراماتیک به دو ساحت کلی تقسیم می‌شود: «کلامی» و «غیرکلامی». بخش کلامی خود بر دو وجه «زبان» و «گفتار» استوار است؛ زبان به نظام ذهنی شامل واژگان و قواعد آنها اشاره دارد، در حالی که گفتار محل عینیت یافتن زبان در ارتباط زنده است. در مقابل، ساحت غیرکلامی بر بیانی اجرایی و پنهان در متن نمایشنامه تمرکز دارد؛ ساحتی که کشف و درک آن به مخاطب سپرده می‌شود. کتاب «بوطیقای نمایشنامه‌نویسی ۲» منبعی ارزشمند برای علاقه‌مندان به هنر نمایش است؛ اثری که می‌تواند برای دانشجویان و اساتید تئاتر راهگشا باشد. نویسندگان با بررسی مبانی آموزش تئاتر از دوران ارسطو تا جریان‌های پست‌مدرن، مسیری جامع و منسجم را ترسیم کرده‌اند. این کتاب نه‌تنها پاسخی به خلأ منابع فارسی در حوزه نظریه‌پردازی تئاتر است، بلکه چشم‌اندازی نو برای درک عمیق‌تر بیان دراماتیک فراهم می‌آورد.