کتاب با بورخس اثر آلبرتو منگوئل، ترجمه کیوان باجغلی، انتشارات ماهی

کتاب «با بورخس» اثر آلبرتو مانگوئل، یادداشتی شخصی و تأمل‌برانگیز درباره زندگی و آثار خورخه لوئیس بورخس، یکی از بزرگ‌ترین نویسندگان قرن بیستم است. این اثر با نگاهی سرشار از احترام، کنجکاوی و شیفتگی نوشته شده و به بررسی نبوغ ادبی بورخس، بینش‌های او در ادبیات و فلسفه و همچنین تأثیر ماندگارش بر تفکر و قلم مانگوئل می‌پردازد. مانگوئل، نویسنده و کتاب‌شناس برجسته، در دهه ۱۳۴۰ خورشیدی (۱۹۶۰ میلادی) فرصت دیدار و همراهی با بورخس را داشته است. او در این کتاب لحظات مشترک، گفتگوها و اندیشه‌های ردوبدل‌شده میان خود و بورخس را روایت می‌کند. «با بورخس» مجموعه‌ای از مقالات و تأملات است که به خواننده امکان می‌دهد از نزدیک با ذهن یکی از پیچیده‌ترین و تأثیرگذارترین چهره‌های ادبی جهان آشنا شود. این کتاب زندگی‌نامه‌ای سنتی نیست، بلکه ترکیبی از خاطرات، حکایات و تأملات فلسفی است که حول محور آثار و افکار بورخس شکل گرفته‌اند. مانگوئل بارها به دیدارهای خود با بورخس در بوئنوس آیرس بازمی‌گردد؛ زمانی که بورخس در عرصه ادبیات، نامی شناخته‌شده و تأثیرگذار بود. از دل این برخوردها، مانگوئل بینش‌هایی ارزشمند درباره نگاه بورخس به ادبیات، تخیل و معنای زندگی را به اشتراک می‌گذارد. او بیش از آن‌که به روایت صرف خاطرات بپردازد، ردپای اندیشه‌های بورخس را دنبال می‌کند و نشان می‌دهد که چگونه آثار او بر شکل‌گیری تلقی انسان از ادبیات و جهان اثر نهاده است. این کتاب به بررسی موضوعاتی می‌پردازد که در آثار بورخس جایگاه ویژه‌ای دارند؛ مفاهیمی همچون بی‌نهایت، حافظه، زمان و ماهیت زبان. مانگوئل توضیح می‌دهد که بورخس چگونه از طریق روایت‌های فلسفی و داستان‌پردازی منحصربه‌فردش، فضایی خلق می‌کرد که در آن واقعیت و خیال در هم می‌آمیزند و خواننده را به پرسشگری و جست‌وجوی معنا فرا می‌خوانند. بُعد دیگری از کتاب به رابطه نزدیک میان مانگوئل و بورخس اختصاص دارد. او از لحظات سرشار از لذت و الهام، در کنار دشواری‌ها و ناامیدی‌های هم‌نشینی با این اندیشمند نامدار سخن می‌گوید. از خلال این روایت‌ها، اهمیت همراهی ذهنی و گفت‌وگوی فکری برجسته می‌شود؛ گفت‌وگویی که می‌تواند بستری برای رشد، خلاقیت و تحول فردی فراهم کند. از دیگر مضامین محوری کتاب، عشق بی‌پایان بورخس به کتاب و خواندن است. مانگوئل به خوبی نشان می‌دهد که چگونه تجربه خواندن برای بورخس نه فقط یک فعالیت روزمره بلکه نوعی مراقبه و راهی برای پیوند با جهان و کشف حقیقت بود. او اشتباه‌ناپذیرترین ویژگی داستان‌گویی بورخس را در همین درهم‌تنیدگی مرز میان واقعیت و خیال می‌بیند؛ جایی که روایت، مخاطب را به تأملی عمیق درباره وجود و زبان سوق می‌دهد. مانگوئل همچنین به تأثیر حافظه و گذر زمان در زندگی و آثار بورخس می‌پردازد. او بیان می‌کند که بورخس چگونه با از دست دادن بینایی و تجربه زوال جسمانی، همچنان به آفرینش آثار فلسفی و ادبی ادامه داد و در این مسیر، ادبیات را به ابزاری برای مواجهه با فناپذیری انسان بدل ساخت. «با بورخس» در نهایت کتابی است صمیمی، ژرف و تأمل‌برانگیز درباره یکی از مهم‌ترین متفکران و نویسندگان جهان. بازتاب‌های شخصی آلبرتو مانگوئل در پیوند با آثار بورخس، تصویری انسانی و زنده از او ارائه می‌دهد؛ تصویری فراتر از اسطوره و در عین حال روشن‌کننده جایگاه یگانه‌اش در ادبیات. این کتاب برای هر خواننده‌ای که به آثار، اندیشه و فلسفه بورخس علاقه دارد و نیز برای کسانی که به قدرت دگرگون‌کننده ادبیات ایمان دارند، اثری ارزشمند و خواندنی است. میراث بورخس، از خلال نگاه مانگوئل، همچنان زنده می‌ماند و خوانندگان را به تفکر دوباره درباره رازهای ژرف زندگی و کلام مکتوب دعوت می‌کند.