کتاب سوفیا پتروونا اثر لیدیا چوکوفسکایا، ترجمه خشایار دیهیمی، انتشارات ماهی

کتاب «سوفیا پتروونا» رمانی از لیدیا چوکوفسکایا است که نخستین‌بار در سال ۱۳۴۴ (۱۹۶۵ میلادی) منتشر شد. این اثر را می‌توان بازتابی داستانی و تاثیرگذار از دوران «پاکسازی بزرگ» دانست؛ همان عملیات گسترده سرکوب سیاسی در اتحاد جماهیر شوروی طی سال‌های ۱۳۱۵ تا ۱۳۱۷ (۱۹۳۶ تا ۱۹۳۸ میلادی). شخصیت اصلی رمان، سوفیا، زنی بیوه است که در یک چاپخانه در لنینگراد به‌عنوان تایپیست کار می‌کند. زندگی او زمانی دستخوش آشوب می‌شود که پسرش گرفتار پیامدهای سنگین «پاکسازی بزرگ» می‌شود و سوفیا، ناگزیر، هم‌صف دیگر زنانی قرار می‌گیرد که روزها و شب‌ها با اضطراب پشت درهای مراجع قضایی می‌ایستند؛ زنانی امیدوار به شنیدن روزنه‌ای از خبر خوش، هرچند این امید اندک و شکننده باشد. مسیر زندگی سوفیا در جهانی که در آن حقیقت و اخلاق معنای خود را از دست داده‌اند، به جنون ختم می‌شود. او به دنیای توهمات پناه می‌برد؛ توهماتی که تفاوت چندانی با دروغ‌های اطرافیانش، برای بقا و حفاظت از خود، ندارند. رمان «سوفیا پتروونا» روایتی کمیاب، تکان‌دهنده و ارزشمند از سال‌های تاریک «پاکسازی بزرگ» استالین به‌ شمار می‌آید؛ اثری که با نگاهی انسانی و عمیق، تجربه‌ای بی‌بدیل از سرنوشت انسان در دل سرکوب سیاسی را بازتاب می‌دهد.