کتاب سقراط عاشق اثر کیوییچی کاتایاما، ترجمه علی شیعه علی، انتشارات سبزان

رمان «سقراط عاشق» داستانی عاشقانه و تاثیرگذار است که با مرگ آغاز می‌شود. آکی، دختر محبوب مدرسه، از دنیا رفته و ساکوتارو و خانواده‌اش را برای همیشه تنها گذاشته است. آشنایی آکی و ساکوتارو به دوران نخست دبیرستان بازمی‌گردد؛ زمانی که به طور اتفاقی هم‌کلاسی می‌شوند و معلمشان آن‌ها را به عنوان سرپرست دختران و پسران کلاس انتخاب می‌کند. از همان زمان سرنوشت این دو نوجوان به هم گره می‌خورد. در ابتدا، رابطه‌ی آکی و ساکوتارو چیزی فراتر از هم‌کلاسی یا دوستی ساده نیست. آن‌ها فقط در مدرسه و به سبب وظایف مشترکشان با یکدیگر ارتباط دارند. اما با گذشت زمان، ساکوتارو کم‌کم متوجه تاثیر حضور آکی بر زندگی خود می‌شود. او درمی‌یابد که دلیل حسادت‌ها و رفتارهای مغرضانه‌ی دیگر پسران مدرسه چیزی جز دلبستگی آن‌ها به آکی نیست. آکی دختری بی‌همتاست؛ زیبایی موهای بلند و لخت و چهره‌ی معصومانه‌اش تنها بخشی از جذابیت اوست. شخصیت قوی و هوش درخشانش باعث شده محبوب‌ترین دانش‌آموز مدرسه باشد و جمعی از هواداران پرشور و دل‌بسته را به دنبال خود بکشد. ساکوتارو که همیشه آکی را در کنار خود داشته، پس از شنیدن صدای اندوهگین او در مراسم تشییع معلم محبوبشان، موجی از احساسات تازه را تجربه می‌کند. در آن لحظه، ظرافت و شکنندگی آکی چنان در وجودش رسوخ می‌کند که خود را عاشق او می‌پندارد و از همان زمان برای جلب توجه دختر دلخواهش تلاش می‌کند. هرچند مخاطب از همان آغاز کتاب می‌داند که آکی به دلیل ابتلا به سرطان خون جان باخته و کل روایت در حقیقت مرور خاطرات ساکوتاروست، اما این آگاهی خللی در جذابیت داستان ایجاد نمی‌کند. برعکس، روایت این عشق پاک و ملایم، خواننده را هر چه بیشتر با خود همراه می‌سازد. کتاب «سقراط عاشق» نوشته‌ی کیوییچی کاتایاما نخستین بار در سال ۲۰۰۵ در ژاپن منتشر شد. با وجود آن که نسخه‌ی اولیه در ژاپن با نامی متفاوت منتشر گردید، نویسنده دلیل انتخاب این عنوان را چنین شرح می‌دهد: «سقراط عاشق عنوانی بود که ابتدا برای رمان برگزیده بودم. اما در نهایت با نامی دیگر چاپ شد. با این حال، این عبارت را خودم نساخته بودم. آن را نخستین بار در کتاب "فلسفه چیست؟" نوشته‌ی ژیل دلوز و فلیکس گواتاری یافتم؛ جایی که نویسندگان عشق را نوعی خشونت می‌دانند که انسان را وامی‌دارد به اندیشیدن. همین اندیشه، الهام‌بخش من برای خلق شخصیت اصلی رمان، یعنی ساکوتارو، بود.» همان‌طور که نویسنده توضیح می‌دهد، ساکوتارو در طول داستان رفتارهایی به ظاهر خشن و حتی جنون‌آمیز از خود نشان می‌دهد که ریشه در عشق او به آکی دارد. این رفتارها اگرچه در موقعیتی عادی غیرقابل پذیرش است، اما در متن داستان و در چارچوب عشق توجیه می‌یابد؛ حتی خود آکی نیز خواهان بروز چنین واکنش‌هایی است. در کنار این روایت، داستانی موازی نیز به چشم می‌خورد؛ عشق پدربزرگ ساکوتارو به معشوقه‌ای که سال‌ها پیش درگذشته است. او همچنان دلبسته‌ی خاطراتش باقی مانده و از نوه‌اش می‌خواهد پس از مرگ، خاکسترش را با خاکستر معشوق بیامیزند تا در جهانی دیگر به وصال برسند. اگرچه این درخواست با فرهنگ و مناسک ژاپنی ناسازگار و غیرممکن به نظر می‌رسد، اما در مسیر عشق معنایی شاعرانه دارد؛ معنایی که ساکوتارو بعدها به عمق آن پی می‌برد. «سقراط عاشق» امروز در شمار مهم‌ترین آثار ادبیات معاصر ژاپن قرار دارد و عنوان پرفروش‌ترین رمان این کشور را نیز از آن خود کرده است. این کتاب نه فقط یک داستان عاشقانه، بلکه روایتی از عشق، مرگ، رنج و جاودانگی احساس انسانی است.