کتاب مرشد و مارگریتا (شومیز) اثر میخائیل بولگاکف، ترجمه عباس میلانی، انتشارات فرهنگ نشر نو

رمان «مرشد و مارگریتا» اثر به‌یادماندنی میخائیل بولگاکف، هجویه‌ای تأثیرگذار از زندگی در دوران حکومت شوروی است که در تاریک‌ترین سال‌های رژیم استالین نوشته شد. این شاهکار ادبی با تلفیقی هنرمندانه از دو بخش کاملاً متفاوت، اما در هم تنیده ـ یکی در اورشلیم باستان و دیگری در مسکو‌ی معاصر ـ روایتی پیچیده و چندلایه می‌آفریند. داستان پیوسته میان لحظاتی پرهیجان و پرتنش، چون طوفان‌های سهمگین یا هجوم خون‌آشام‌ها، و صحنه‌هایی آکنده از تاریکی جابه‌جا می‌شود؛ صحنه‌هایی همچون ملاقات عیسی با پیلاتس، قتل یهودا در شبی مهتابی، و همچنین بازنمایی طنزآمیز و سیرک‌گونه‌ی زندگی در مسکو. شخصیت‌های محوری کتاب طیفی شگفت‌انگیز از واقعیت و خیال را در برابر خواننده قرار می‌دهند: ولاند و همراهانش، گربه‌ی سیاه و مرموزی به نام بهیموث، شاعر جوان ایوان هوملس، پونتیوس پیلاتس، نویسنده‌ای به نام مرشد و یار وفادارش مارگریتا. این جمع نامتجانس جهانی را می‌آفریند که در آن فانتزی و واقعیت به‌گونه‌ای درهم می‌آمیزند و کلاژی منحصربه‌فرد از عجایب، طنز تلخ و پرسش‌های عمیق اخلاقی را پدید می‌آورند. اگرچه نگارش رمان در سال ۱۳۱۹ (۱۹۴۰ میلادی) پایان یافت، انتشار نخستین بار آن تا سال ۱۳۴۵ (۱۹۶۶ میلادی) و در مجله «موسکوا» به تعویق افتاد. این اثر به‌سرعت توجهی گسترده برانگیخت و به موفقیتی ماندگار در ادبیات روسیه و جهان بدل شد. مخاطبان «مرشد و مارگریتا» با اشتیاق از آزادی هنری و معنوی نهفته در بطن داستان استقبال کردند و این رمان را اثری کم‌نظیر و بی‌همتا در ادبیات قرن بیستم دانستند.