کتاب اختناق ایران اثر مورگان شوستر، ترجمه حسن افشار، انتشارات ماهی

در سال ۱۹۱۱، یک آمریکایی جاه‌طلب به دعوت دموکراسی نوپای ایران برای ایجاد ثبات مالی به کشور آمد. او به دلیل حمایت و نفوذ گسترده دولت‌های انگلیس و روسیه در منطقه، به اسناد و اطلاعات مهمی دسترسی پیدا کرد. با این حال، تنها پس از مدت کوتاهی، همان دولت‌های روس و انگلیس که پیش‌تر مسیر فعالیت او را هموار کرده بودند، با فشار و کارشکنی‌های سیاسی، وی را از قدرت برکنار کردند. مورگان شوستر پس از بازگشت اجباری به ایالات متحده، کتابی نوشت که در آن پرده از انگیزه‌های واقعی ابرقدرت‌های وقت و نحوه تأثیرگذاری آنان بر تغییر مسیر تاریخ ایران و منطقه برداشت. کتاب «اختناق ایران» حاصل تجربه مستقیم سیاسی او در کشور ماست. این اثر به‌روشنی نشان می‌دهد چگونه دخالت نیروهای بیگانه، جریان آزادی‌خواهی مردم ایران را منحرف کرده و دموکراسی نوپا را سرکوب کردند. شوستر در این کتاب بینشی ارزشمند از شیوه‌ها و ابزارهای گوناگونی ارائه می‌کند که قدرت‌های بزرگ برای رسیدن به اهداف خود به کار می‌گیرند. نزدیک به یک قرن پس از اولین انتشار «اختناق ایران»، این کتاب همچنان سندی مهم و کیفرخواستی تاریخی علیه سیاست‌های کوته‌فکرانه‌ای به شمار می‌رود که دموکراسی شکننده ایران را از مسیر اصلی خود خارج ساخت. اثر شوستر نه‌تنها گزارشی شخصی و روایت دست‌اول از تجربه او در ایران است، بلکه به‌عنوان منبعی جذاب و ضروری برای پژوهشگران و علاقه‌مندان تاریخ ایران مدرن توصیه می‌شود. از آنجا که بسیاری از آثار تاریخی مربوط به اوایل دهه ۱۹۰۰ و پیش از آن، کمیاب و دسترسی به آنها دشوار است، «اختناق ایران» اهمیتی دوچندان می‌یابد. این کتاب یاریگر پژوهشگران و دوست‌داران تاریخ سیاسی ایران است و آنان را با لایه‌های پنهان سیاست جهانی و نقش قدرت‌های خارجی در سرنوشت کشور آشنا می‌سازد. ویلیام مورگان شوستر (۲۳ فوریه ۱۸۷۷، واشنگتن دی‌سی – ۲۶ مه ۱۹۶۰، نیویورک)، وکیل، کارمند دولت و ناشر آمریکایی بود که با انتخاب پارلمان ایران به‌عنوان «خزانه‌دار کل» شهرت یافت و نام او در تاریخ ایران به‌عنوان یکی از چهره‌های اثرگذار دوره مشروطه ثبت شد.