کتاب عقده ادیپ اثر روژه پرون، ترجمه مریم خاقانی، انتشارات نشر ثالث

عقده ادیپ یکی از مفاهیم محوری در روانکاوی به شمار می‌رود که نخستین‌بار توسط زیگموند فروید مطرح و تئوریزه شد. فروید این مفهوم را به‌عنوان تمایل ناخودآگاه کودک به حفظ رابطه‌ای محبت‌آمیز و درعین‌حال شهوانی با والد جنس مخالف، همراه با میل به حذف والد هم‌جنس به‌عنوان رقیب (تا سرحد پدرکشی یا مادركشی) تعریف می‌کند. به بیان ساده، فروید معتقد بود که پسری عاشق مادرش می‌شود و همزمان تمایل به حذف پدر دارد؛ نمونه‌ای که او آن را پاسخی به ضرورت وجود «عقده ادیپ» می‌دانست. با این حال، وجود عقده ادیپ هرگز توسط شواهد تجربی تأیید نشده است. فقدان این شواهد بیانگر نبود پشتوانه‌ای علمی و جدی برای اثبات ارتباط عقده ادیپ با روانشناسی مدرن است. بسیاری از منتقدان تأکید می‌کنند که نسبت دادن میل جنسی به کودکان، نه تنها مبنای علمی ندارد، بلکه در برخی موارد ابزاری برای پنهان‌سازی یا توجیه سوءاستفاده جنسی از کودکان بوده است. از منظر دانشگاهیان و روان‌شناسان منتقد، این نظریه در بافت‌های اجتماعی متفاوت نیز ناکارآمد است؛ برای نمونه، عقده ادیپ قابل‌اجرا برای کودکانی با والدین همجنس نیست و در عین حال با نفرت تقریباً جهانی از رابطه جنسی با محارم تعارض اساسی دارد. فروید، برای توضیح ایده خود، به افسانه «ادیپ» اشاره می‌کند؛ همان داستانی که منبع الهام تراژدی مشهور سوفوکل با عنوان «ادیپ شاه» بود. او معتقد بود این روایت به‌خوبی میل مشترک، عمیق و ناخودآگاه هر کودک به والدین خود را به تصویر می‌کشد. از نگاه راجر پرون نیز، عقده ادیپ در حقیقت شبکه‌ای از امیال و کشش‌های خصمانه‌ای است که هدف آنها والدین‌اند و مجموعه‌ای از سازوکارهای دفاعی در برابر این کشش‌ها شکل می‌گیرد.