کتاب خشونت دیپلماتیک اثر مجموعهٔ نویسندگان و فرهاد اونلو، ترجمه آیدین روشن، انتشارات نشر ثالث

روزنامه «صاباح» ترکیه از نخستین رسانه‌هایی بود که در پی ماجرای قتل جمال خاشقجی، گروه ویژه‌ای برای گردآوری و انتشار اطلاعات دست‌اول از منابع موثق دولتی تشکیل داد. در نتیجه، این روزنامه نخستین رسانه‌ای شد که تصاویر «جوخه ترور جمال خاشقجی» را منتشر کرد و در این زمینه به یک برند خبری معتبر بدل شد. سه روزنامه‌نگار برجسته این روزنامه با نام‌های «فرهاد اونلو»، «عبدالرحمان شیمشک» و «نظیف کارامان» از آغاز تا پایان ماجرای قتل جمال خاشقجی را با تمرکز بر عناصر شش‌گانه خبری یعنی کجا (Where)، چه کسی (Who)، چه وقت (When)، چه چیزی (What)، چرا (Why) و چگونه (How) روایت کرده‌اند. کتاب در ۶ فصل تدوین شده است و نویسندگان در هر فصل با تکیه بر این عناصر خبری، جزئیات مربوط به نحوه اجرای قتل روزنامه‌نگار مشهور سعودی را بررسی می‌کنند. نیمی از مطالب کتاب همان اطلاعاتی است که پیش‌تر در روزنامه‌ها، بیانیه‌های رئیس پلیس، سازمان اطلاعات و امنیت ترکیه و منابع رسمی دیگر منتشر شده بود. اما نیم دیگر کتاب بر پایه منابع دست‌اول و محرمانه دولتی شکل گرفته که پیش‌تر هرگز فاش نشده بودند. همچنین بخش‌هایی از کتاب به نقل‌قول‌ها و مکاتبات سازمان‌های اطلاعاتی مختلف اختصاص دارد. ۳۵ صفحه از کتاب به تصاویری اختصاص یافته است که توسط دوربین‌های مدار بسته در سطح شهر، از مکان‌هایی چون فرودگاه، هتل و کنسولگری عربستان ثبت شده‌اند. علاوه بر این، کتاب به نوار صوتی‌ای اشاره می‌کند که از شنود ترکیه در داخل کنسولگری عربستان به دست آمده بود. بر اساس همین مدرک مهم، ترکیه توانست با روش‌های دیپلماتیک، عربستان را از موضع «انکار» به مرحله «اعتراف» وادار کند. روند این فشار دیپلماتیک در کتاب به تفصیل مورد بررسی قرار گرفته است. در این اثر، حتی واکنش «جینا هَسپل» رئیس سازمان سیا (CIA) زمانی که فایل صوتی شکنجه و قتل جمال خاشقجی را شنید، روایت می‌شود. اما کتاب «خشونت دیپلماتیک؛ اسرار تاریک قتل جمال خاشقجی» صرفاً به شرح این جنایت فجیع نمی‌پردازد، بلکه موضوعاتی فراتر را نیز تحلیل می‌کند؛ از جمله بررسی پیشینه و عملکرد سرویس‌های اطلاعاتی عربستان، چرایی ناکامی آن‌ها در این عملیات، مرور برخی عملیات مشابهی که توسط این سرویس انجام شده، و همچنین الگوگیری احتمالی آن‌ها از سرویس‌های اطلاعاتی خارجی دیگر. این کتاب با بهره‌گیری از اسناد، تصاویر و روایت‌های کم‌سابقه، یکی از جامع‌ترین منابع برای شناخت پشت پرده قتل جمال خاشقجی و ابعاد پیچیده عملیات اطلاعاتی عربستان به شمار می‌آید.