کتاب عدد، نماد، اسطوره اثر آرش نورآقایی، انتشارات افکار

کتاب «عدد، نماد، اسطوره» اثر «آرش نورآقایی» توسط انتشارات افکار منتشر شده است. این کتاب به بررسی جایگاه و اهمیت اعداد در فرهنگ، باورها و اسطوره‌ها می‌پردازد. یکی از موضوعات مهم آن، تقدس عدد ۴۰ است؛ عددی که ریشه آن در ترکیب دو عدد مقدس دیگر، یعنی ۴ و ۱۰، قرار دارد. عدد ۱۰ نزد فیثاغورسیان عددی مقدس به شمار می‌رفت؛ زیرا از جمع چهار عدد طبیعی نخست به دست می‌آید: ۱+۲+۳+۴=۱۰. در زبان یونانی، عدد ۱۰ با نماد دو خط مورب متقاطع یا همان «X» نمایش داده می‌شود. افلاطون باور داشت که خداوند جهان را بر اساس همین دو خط متقاطع آفریده است. از دیدگاه نجوم نیز این باور معنا پیدا می‌کند؛ زیرا در کره آسمان دو محور اصلی وجود دارد: یکی دایره‌البروج و دیگری استوای آسمانی. استوای آسمانی همان بازتاب استوای زمین بر کره آسمان است و تقاطع این دو محور، نقاط اعتدالین را شکل می‌دهد. به همین دلیل افلاطون بنیان هستی را بر دو خط متقاطع می‌دانست. از سوی دیگر، عدد ۴ نیز عددی مقدس و الهی تلقی می‌شود. در بسیاری از زبان‌ها، واژه «خدا» چهار حرف دارد. در باورهای دینی، بهشت به چهار بخش تقسیم می‌شود. همچنین در سنت‌های یهودی، چهار حیوان نماد خاندان بنی‌اسراییل معرفی شده‌اند و در مسیحیت نیز چهار انجیل معتبر وجود دارد. نکته جالب آنکه هر یک از این انجیل‌ها به یکی از حیوانات نمادین نسبت داده می‌شود: مرقس به شیر، متی به انسان، یوحنا به عقاب و لوقا به گاو. پیوند این نمادها در اسطوره‌ها نیز دیده می‌شود. ابوالهول یا همان Sphinx ترکیبی از همین چهار حیوان است؛ موجودی اسطوره‌ای که سر انسان، گوش گاو، بدن شیر و بال عقاب دارد. شگفت‌انگیزتر اینکه در علم نجوم نیز این چهار موجود جایگاهی ویژه در منازل منطقه‌البروج دارند و هر یک نماد صور فلکی مشخصی در آسمان هستند. بدین ترتیب، ترکیب عدد ۴ و عدد ۱۰ نه تنها زمینه‌ساز تقدس عدد ۴۰ شده است، بلکه پیوندی میان ریاضی، فلسفه، اسطوره و نجوم برقرار کرده که ریشه در باورهای کهن و اندیشه‌های عمیق انسانی دارد.