کتاب ماهی سیاه کوچولو اثر صمد بهرنگی، انتشارات نشر نظر

کتاب «ماهی سیاه کوچولو» از شناخته‌شده‌ترین آثار ادبیات فارسی است که به قلم صمد بهرنگی نوشته شده است. این اثر برجسته به‌طور گسترده به‌عنوان تمثیلی سیاسی شناخته می‌شود و در دوران پیش از انقلاب در ایران ممنوع بود. افزون بر داستان جذاب و تأثیرگذار آن، تصویرگری کتاب نیز اهمیت ویژه‌ای دارد. فرشید مثقالی، تصویرگر این اثر، در سال ۱۳۵۳ (۱۹۷۴ میلادی) جایزه معتبر «هانس کریستین اندرسن» را به‌دلیل «کمک‌های ماندگار» خود در عرصه تصویرگری کتاب کودک دریافت کرد. کتاب «ماهی سیاه کوچولو» در کشورهای گوناگون به زبان‌های مختلف ترجمه و منتشر شده است. تازه‌ترین ترجمه‌ی انگلیسی آن در سال ۲۰۱۵ همراه با تصاویر اصلی انتشار یافت. داستان کتاب از زبان یک ماهی پیر روایت می‌شود که برای دوازده‌هزار فرزند و نوه‌اش، ماجرای زندگی یک «ماهی سیاه کوچولو» را تعریف می‌کند. این ماهی کوچک با شجاعت تصمیم می‌گیرد از امنیت برکه‌ی کوچک و آرام خود بیرون بیاید و به سفری ماجراجویانه در دنیای بزرگ‌تر قدم بگذارد. او باور دارد که جهان فراتر از آبی محدود برکه است؛ پس تصمیم می‌گیرد تا سرانجام رودخانه را دنبال کند و به انتهای آن برسد. در مسیر پرماجرای خود، ماهی سیاه کوچولو از آبشار عبور می‌کند و در امتداد رودخانه به سوی دریا پیش می‌رود. در طول راه با شخصیت‌های گوناگونی روبه‌رو می‌شود؛ از جمله مارمولکی خردمند که به او یاری می‌رساند و پلیکانی ترسناک که خطری جدی برایش به‌وجود می‌آورد. این ماهی کوچک با تکیه بر هوش، جسارت و اراده‌ی خود، سفری دور و پرماجرا را تجربه می‌کند. کتاب «ماهی سیاه کوچولو» در ظاهر برای کودکان نوشته شده است، اما لایه‌های معنایی و پیام‌های عمیق آن باعث شده یکی از آثار مورد توجه بزرگسالان نیز باشد. این کتاب سال‌ها به‌عنوان بیانیه‌ای غیررسمی برای سازمان «چریک‌های فدایی خلق ایران» شناخته می‌شد و همچنان از تأثیرگذارترین نمادهای آزادی‌خواهی و اندیشه‌ورزی در ادبیات معاصر ایران به شمار می‌آید.