کتاب جنون هوشیاری اثر شارل بودلر، ترجمه داریوش شایگان، انتشارات نشر نظر

کتاب «جنون هوشیاری» اثری است خواندنی و ژرف از استاد فرهیخته «داریوش شایگان»، که به بررسی زندگی و جهان فکری شاعر بزرگ فرانسوی «شارل بودلر» می‌پردازد؛ شاعری که از اثرگذارترین چهره‌ها در ادب فرانسه و اروپا به شمار می‌آید. شایگان در توضیح دلیل انتخاب این عنوان، بیان می‌کند که «جنون هوشیاری» عنوانی درخور شخصیت بودلر است؛ زیرا او با هشیاری آگاهانه به ژرفای جنون پنهان در روان انسان نفوذ کرده و بی‌آنکه تسلیم اغوای جنون شود، آن را با دیدی انتقادی و تیزبینانه واکاویده است. داریوش شایگان در این کتاب کوشیده است تا مجموعه‌ای از متون کهن و نو را دربارهٔ «شارل بودلر» گردآورد و به خوانندگانی عرضه کند که مشتاق شناخت بیشتر از این شاعر جاودانه‌اند. پس از پیشگفتار کتاب که در آن، نویسنده انگیزه و ضرورت تدوین این اثر را شرح می‌دهد، ساختار کتاب در ده فصل تنظیم شده است. در فصل نخست، به تأثیر تازه و ارتعاش نوین اشعار بودلر در دنیای شعر و نیز به تضادهای درونی و صفات متناقض او پرداخته می‌شود. فصل دوم به مفهوم تشابه و تخیل در شعر بودلر اختصاص دارد و فصل سوم دیدگاه‌های «والتر بنیامین» دربارهٔ این شاعر را بررسی می‌کند. در فصل چهارم، دیدگاه انتقادی بودلر نسبت به هنر طرح می‌شود و سپس آثار او از دو منظر هنری و ادبی تحلیل می‌گردد. محور اصلی فصل پنجم، بررسی رابطهٔ بودلر و «داندیسم» است. در ادامه، فصل ششم به بررسی پیوند فکری میان بودلر، «ریشارد واگنر» و «فریدریش نیچه» می‌پردازد؛ مثلثی که در تاریخ اندیشه و هنر غرب جایگاهی ویژه دارد. فصل هفتم به مقایسهٔ میان «راینر ماریا ریلکه» و بودلر اختصاص یافته و در آن، به موضوع درماندگی و هراس در آثار آنان اشاره می‌شود. فصل هشتم به ارتباط بودلر و «تی. اس. الیوت» می‌پردازد و فصل نهم با عنوان «بر مزار بودلر»، نگاهی تأمل‌برانگیز به سرنوشت و میراث ادبی او دارد. در فصل دهم و پایانی کتاب «جنون هوشیاری»، «داریوش شایگان» گزیده‌ای از مجموعهٔ مشهور «گل‌های بدی» را با ترجمه‌ای از خود ارائه کرده است؛ پایانی دلپذیر و شایسته برای اثری که تلفیقی از نقد ادبی، فلسفه و روان‌کاوی را در قالبی منسجم و اندیشمندانه پیش روی خواننده قرار می‌دهد.