کتاب آتش اثر عباس کیارستمی، انتشارات نشر نظر

ورود به کاخ سی‌و‌پنج‌هزار بیتی مولانا در دیوان شمس، خود حرفی است و یافتن مسیر و راهی برای شناخت خویشتن در کلام او حرفی دیگر. ابیات این اثر بزرگ دشوارند و مفاهیم آن دشوارتر. مولانا برای هر انسان، پیامی نهفته در دل این دیوان دارد؛ پیامی که هر مخاطب بنا بر ذهن، تجربه و برداشت خود از زندگی آن را می‌یابد و با آن ارتباط برقرار می‌کند. عباس کیارستمی، هنرمند بزرگ و چهره شاخص سینمای ایران، سهم خود را از این دیوان دریافت کرده و با نگاهی منحصربه‌فرد، همان‌گونه که همواره در آثارش دیده‌ایم، این بار به سراغ دیوان کبیر مولانا رفته است. او ابیاتی را برگزیده که بیشترین هم‌سویی و مکاشفه را با جان و اندیشه‌اش داشته‌اند. از دیدگاه کیارستمی، دیوان شمس همچون جنگلی عظیم است؛ جایی که هر بیت و هر مفهوم، درختی مستقل و پررمز و راز است. این شجره‌های عرفانی آن‌چنان پرشمار و پیچیده‌اند که چشم انسان توان درک ذات همه‌ی آن‌ها را ندارد. پس در برخورد با چنین جنگلی باید گزینش‌گر بود و آن ابیاتی را برگزید که بیش از دیگران با ذهن و جان انسان پیوند برقرار می‌کنند. در مطالعه‌ی اثر «آتش» — که بخشی از کلیات شمس به انتخاب عباس کیارستمی است — درمی‌یابیم چرا او این نام را برای کتابش برگزیده است. بیشتر شاعران و نویسندگان تخلّصی دارند که در آثارشان بارها از آن بهره می‌گیرند، اما در دیوان شمس نشانی از نام مولانا نیست. در عوض، ردّی از آتش او در سراسر اشعار دیده می‌شود؛ آتشی که نشان از عشق دارد. مولانا را نمی‌توان با لفظی جز «آتش» شناخت، چراکه آتش همان عشق است و عشق زمانی معنا می‌یابد که جان انسان در آن بسوزد و پخته شود. این همان دعوت جاودانه‌ی مولاناست: رقصیدن در میان شعله‌های عشق برای رسیدن به پختگی. دیوان شمس از دریچه‌ی نگاه عباس کیارستمی در دو جلد گزینش و بازآفرینی شده است؛ کاری که نگارش و تدوین آن بیش از هفت سال به طول انجامیده. چینش ابیات در کنار یکدیگر چنان هنرمندانه صورت گرفته که خواننده هرگز احساس نمی‌کند بخشی حذف یا کنار گذاشته شده است. این تلفیق شاعرانگی مولانا و نگاه تصویرگرانه‌ی کیارستمی، اثری پدید آورده که میان ادبیات و سینما پلی از معنا و تأمل برقرار می‌کند.