کتاب زایش مدرنیسم ایرانی اثر علیرضا سمیع آذر، انتشارات نشر نظر

نویسنده در گفت‌وگویی بیان می‌کند که هنر ایران در نیم قرن گذشته به قله‌های درخشانی دست یافته است؛ با این حال، تداوم این دستاوردها نیازمند تقویت پشتوانه نظری و پرداختن به مباحث جدلی است. او می‌گوید بارها شنیده است که هنر ایران در صحنه جهانی شهرتی فراوان دارد، اما هنوز از نظر مبانی نظری غنی نیست و تعداد کتاب‌هایی که به تحلیل و بررسی هنر ایران پرداخته‌اند، بسیار محدود است. همین کمبود، انگیزه‌ای برای او شد تا مقالاتی بنویسد که سرانجام به شکل‌گیری این کتاب انجامید. نویسنده در ادامه توضیح می‌دهد که اروپاییان از اواخر قرن نوزدهم، دوران درخشانی را در توسعه هنر تجربه کردند؛ دوره‌ای که پاریس در مرکز آن قرار داشت و جریانات، سبک‌ها و موج‌های هنری قدرتمندی از آنجا به جهان معرفی شد. در واقع، بخش مهمی از هنر مدرن در نیمه نخست قرن بیستم در اروپا شکل گرفت، اما در زمینه مباحث نظری، تلاش چندانی صورت نگرفت. سپس در نیمه دوم قرن، به‌ویژه در دهه‌های پنجاه و شصت میلادی، اندیشمندان و نظریه‌پردازان آمریکایی با انتشار کتاب‌ها و مقالات متعدد، به توسعه مباحث نظری درباره هنر پرداختند. از آن زمان، جریان‌های گوناگون هنری یکی پس از دیگری در ایالات متحده و با محوریت نیویورک پدیدار شدند؛ نتیجه فعالیت فکری متخصصان آن کشور در جهت تبیین اهمیت هنر بود. به باور نویسنده، هنر مدرن ایران بخشی از موج فرهنگی و اجتماعی تجددطلبی است که از اواخر سده پیشین آغاز شد و به‌تدریج ابعاد مختلفی از الگوی زندگی و حیات اجتماعی ایرانیان را تحت تأثیر قرار داد. این جریان، در مقایسه با دیگر عرصه‌های تجددخواهی، مسیر هموارتر و پربارتری را پیمود و بیش از دیگر حوزه‌ها به تحقق رسید. امروزه نمودهای روشنی از هنر مدرن ایران در برابر چشم قرار دارد و نمونه‌های فراوانی از آن قابل شناسایی است. کتاب «زایش مدرنیسم ایرانی» بیش از آنکه درباره هنر ایران به‌صورت کلی باشد، به هنرمندان ایرانی می‌پردازد؛ زیرا شناخت گرایش‌ها و رویکردهای رایج در میان این هنرمندان، تصویری روشن و قابل درک از وضعیت هنر معاصر ایران ارائه می‌دهد.