کتاب سهراب‌کشی اثر بهرام بیضایی، انتشارات روشنگران و مطالعات زنان

«سهراب‌کُشی» اثری نمایشی از «بهرام بیضایی» است که با الهام از داستان پرآوازه‌ی رستم و سهراب در شاهنامه‌ی حکیم ابوالقاسم فردوسی نوشته شده است. این نمایش‌نامه بر پایه‌ی نبرد پدر و پسری شکل گرفته که از برجسته‌ترین و تأثیرگذارترین روایت‌های حماسی و تراژیک ادبیات فارسی به شمار می‌رود. داستان رویارویی رستم و سهراب، همواره الهام‌بخش نویسندگان و نمایش‌نامه‌نویسان بسیاری بوده است؛ اما قلم بیضایی با نگاهی ژرف‌تر و ساختاری منحصربه‌فرد، بُعدی تازه و صلابتی دوچندان به این روایت کهن بخشیده است. داستان رستم و سهراب از دلباختگی رستم، پهلوان نامدار ایرانی، به تهمینه، دختر شاه سمنگان آغاز می‌شود. حاصل این عشق، پسری است به نام سهراب که نیروی پدر را به ارث برده و در جوانی سودای دیدار او را در سر دارد. سهراب از سوی سپاه توران رهسپار خاک ایران می‌شود تا پدر خویش را بیابد، اما تقدیر به گونه‌ای دیگر رقم می‌خورد. رستم برای یاری ایران در برابر تورانیان از سیستان به میدان نبرد می‌شتابد و سرنوشت، آن دو را بی‌آن‌که همدیگر را بشناسند، در برابر هم قرار می‌دهد. نبردی که نه‌تنها جسم، بلکه روح هر دو را در هم می‌شکند. در نمایش‌نامه‌ی «سهراب‌کُشی»، بیضایی جنبه‌ای متفاوت از این تراژدی را برجسته می‌کند. در روایت او، رستم از وجود پسری که از او زاده شده آگاه است و با نشانه‌ها و اشاره‌هایی، سهراب را به حقیقت هویت خود راهنمایی می‌کند. این آگاهی، لایه‌ای تازه از رنج و درک انسانی را به داستان می‌افزاید و تراژدی را به اوج می‌رساند. بیضایی ضمن وفاداری به ابهام پایان قصه‌ی فردوسی، فضای نمایش را چنان می‌آفریند که گویی مخاطب به پشت‌صحنه‌ی حوادث اصلی راه می‌یابد؛ جایی که نبردها رنگ محاکمه به خود می‌گیرند. در پایان، این پرسش در ذهن مخاطب شکل می‌گیرد که آیا در این روایت، محکمه برپا شده برای پدر است یا پسر؟ بیضایی با طرح چنین پرسشی، مرز میان نبرد و داوری، میان وظیفه و عشق را درهم می‌شکند و مخاطب را به تأملی دوباره در سرنوشت رستم و سهراب فرا می‌خواند.