کتاب اسلام شناسی اثر علی شریعتی، انتشارات سپیده باوران

کتاب «اسلام‌شناسی» (درس‌های دانشگاه مشهد – مجموعه آثار ۳۰) اثر دکتر «علی شریعتی»، نظریه‌پرداز و نویسنده‌ی برجسته‌ی معاصر، از مهم‌ترین آثار او در حوزه‌ی دین و اندیشه‌ی اجتماعی است. شریعتی در این کتاب می‌کوشد تا مسائل اسلامی را با بیانی نو و روشنگرانه مطرح کند و اسلام را در بستر مسائل فکری و اجتماعی روزگار خود بار دیگر به جایگاه حقیقی‌اش بازگرداند. مجموعه‌ی «اسلام‌شناسی» در سه جلد تدوین شده و بخشی از سلسله درس‌های استاد شهید علی شریعتی است که در سال‌های ۱۳۵۰ و ۱۳۵۱ با عنوان «اسلام‌شناسی» در حسینیه‌ی ارشاد ارائه گردیده است. این مجموعه از نخستین تلاش‌های شریعتی برای تبیین نظام‌مند مکتب اسلام به‌عنوان یک جهان‌بینی پویا و ایدئولوژی اجتماعی به شمار می‌رود. ساختار کتاب با تبیین کلی و اساسی مکتب بر مبنای جهان‌بینی آغاز می‌شود و در ادامه با شرح شاخه‌های جهان‌بینی مکتب، شامل فلسفه‌ی تاریخ، جامعه‌شناسی و انسان‌شناسی، پیش می‌رود. نویسنده با مقایسه‌ی میان مکاتب مختلف، در نهایت نتیجه می‌گیرد که ثمره‌ی چنین مکتبی، پیدایش یک ایدئولوژی است که جامعه‌ی آرمانی مولود آن خواهد بود. در بخشی از کتاب آمده است که ایدئولوژی، باور و عقیده‌ای است که جهت اجتماعی، ملی و طبقاتی انسان را مشخص می‌کند و نظام ارزش‌ها، ساختار اجتماعی، شیوه‌ی زندگی و وضعیت آرمانی فرد و جامعه را در تمامی ابعاد حیات تفسیر می‌کند و به پرسش‌های بنیادینی چون «چگونه؟»، «چه می‌کنی؟»، «چه باید کرد؟» و «چه باید بود؟» پاسخ می‌دهد. شریعتی همچنین تأکید می‌کند که «کفر آگاهانه بر دین جاهلانه برتری دارد» و ارزش اندیشمندانی چون ابی‌العلاء معری و ابن‌ابی‌العوجاء را از تمام خوارج بیشتر می‌داند، زیرا به باور او، اگر دین ندارند، دست‌کم شعور دارند. کتاب ارزشمند «اسلام‌شناسی» توسط انتشارات «سپیده باوران» منتشر شده و در اختیار علاقه‌مندان به آثار دکتر علی شریعتی و پژوهشگران مطالعات اسلامی قرار گرفته است.