کتاب شرح دیوان شمس تبریزی اثر کریم زمانی، انتشارات علمی

کتاب «شرح دیوان شمس تبریزی» اثر ارزشمند «کریم زمانی»، پژوهشگر و مولوی‌شناس برجسته، به بررسی عمیق غزلیات عارفانه‌ی «مولانا جلال‌الدین محمد بلخی رومی» می‌پردازد. این اثر گران‌مایه در حدود هزار صفحه، به همت انتشارات قطره منتشر شده و نخستین شرح جامع بر «دیوان شمس تبریزی» در طول هفت قرن اخیر به شمار می‌رود. در نگارش «شرح دیوان شمس تبریزی»، کریم زمانی از نسخه‌ی تصحیح‌شده‌ی استاد «بدیع‌الزمان فروزانفر» بهره برده و در موارد مبهم یا نیازمند تحقیق بیشتر، به نسخه‌ی عکسی موجود در موزه‌ی قونیه مراجعه کرده است. شیوه‌ی نگارش او بنابر میزان سادگی یا پیچیدگی مفاهیم و معانی ابیات، گاه به اختصار و گاه به تفصیل انجام گرفته است. این کتاب با مقدمه‌ای جامع آغاز می‌شود و سپس در قالب صد باب، به شرح و تحلیل غزلیات پرداخته و مفاهیم بلند عرفانی مولانا را واکاوی کرده است. از مهم‌ترین موضوعات مطرح‌شده در این مجموعه می‌توان به معشوق حقیقی و تأثیر عشق الهی در هستی، وحدت وجود و وحدت شهود، تبیین مفهوم مرگ، جدایی و وصال، سیر و سلوک معنوی، پیوند عاشق و معشوق، مستی عارفانه، آرزوی عاشق در وصال با معشوق، مقام تسلیم و رضا، لطف معشوق نسبت به عاشق، برتری عشق بر بهشت، بلاانگیزی عشق، وصف عاشق و معشوق ربانی، تأثیر همنشینی با اولیای الهی، مقایسه‌ی عاشقان و فارغان، ادب عاشقی و اهمیت دیدار و همنشینی مولانا با شمس تبریزی اشاره کرد. «کریم زمانی» در این اثر ارزشمند، هر یک از این مفاهیم را با دقت و ژرف‌نگری تبیین کرده و خواننده را با زبان و اندیشه‌ی شاعرانه و عارفانه‌ی مولانا آشنا می‌سازد. «شرح دیوان شمس تبریزی» نه تنها تفسیری بر اشعار شمس و مولاناست، بلکه روایتی از سیر عشق، وحدت و معرفت در اندیشه‌ی ایرانی و اسلامی به شمار می‌آید.