کتاب فنون نگارش طنز در ادبیات نمایشی اثر فرزین پورمحبی، انتشارات ساقی

نویسنده در بخش «بیوگرافی» با لحنی طنزآمیز به معرفی خود و بیان علاقه‌اش به نوشتن طنز می‌پردازد. در بخش «پیش‌گفتار» نیز به الزامات طنزنویسی، دشواری‌ها، الگوها و مخاطره‌های آن اشاره کرده است. او در «مقدمه» کتاب روش خود را برای نگارش و تنظیم این اثر به‌روشنی تشریح می‌کند. این کتاب از دو فصل مجزا تشکیل شده است. در فصل نخست، نویسنده مباحث خود را با تمرکز بر «طنز» و در قالب سرفصل‌هایی چون ریشه‌ها، کمدی و تراژدی، مفهوم و تعریف طنز، ماهیت و ویژگی‌های طنز، عدالت‌محوری در طنز، صراحت و بی‌احساسی طنز، نفی تابوها در طنزنویسی، بی‌انصافی طنز، موجه شدن امور غیرموجه، پوشش کمیک طنز، بازی با معانی، اتفاقات طنز، قهرمانان طنز، اعتراض‌آمیز بودن طنز، اصلاحات در طنز، حقیقت‌نمایی و تلطیف افکار از راه طنز، نقش شانس و تصادف‌های هدفمند، آشنایی‌زدایی، انسانی بودن طنز، تقلیل امور متعالی به غیرمتعالی، جایگزینی عواطف و صفات، بازنمایی (به‌خاطرآوردن) طنز، خنداندن و پایان خوش، اجتماعی بودن طنز، ارضای حس برتری‌جویی، سوژه طنز و الگوهای نمایشی طنز از منظر اجرایی بررسی کرده است. در فصل دوم، ابتدا تحلیل فرم و ساختار طنز مورد توجه قرار گرفته و سپس در بخش «داستان»، نویسنده به گام‌های نخست در نگارش داستان طنز می‌پردازد. در ادامه، عناصر مهمی چون بررسی داستان طنز، آغاز، میانه و پایان داستان، موقعیت در کمدی و موقعیت‌های خلق‌شده برای شخصیت کمدی به‌تفصیل شرح داده شده‌اند. در بخش سوم، نویسنده به معرفی و تحلیل پانزده وضعیت نمایشی برای طراحی داستان‌های طنز پرداخته است. این وضعیت‌ها عبارت‌اند از: وضعیت تلافی، وضعیت اشتباه، وضعیت عدم تناسب علت و معلول، وضعیت تکرار، وضعیت انتخاب در دوراهی، وضعیت شانس و تصادف، وضعیت تقابل عناصر متضاد و متناقض، وضعیت تداخل رویدادها، وضعیت اغراق، غلو و دست‌کم‌گیری، وضعیت جابه‌جایی، وضعیت مبتنی بر رفتار و صفات انسانی، وضعیت جنسی و عاطفی، وضعیت مرگ، وضعیت مذهب و در نهایت وضعیت گناهکاران بی‌تقصیر. در بخش‌های پایانی کتاب نیز مباحثی همچون تعریف ساختار و عناصر طرح دراماتیک، نحوه رفع مشکلات و موانع، شخصیت کمدی و نقش کمدین، ویژگی‌های گفت‌وگو در طنز بر پایه مباحث پیشین، شیرین‌کاری و طرح‌های غیردراماتیک، همچنین نسبت میان طنز و فانتزی به‌طور جامع و تحلیلی بررسی شده است. این اثر با رویکردی نظام‌مند و تحلیلی، هم به تبیین مبانی نظری طنزنویسی پرداخته و هم اصول کاربردی خلق طنز را برای نویسندگان و علاقه‌مندان به این حوزه روشن می‌سازد.