کتاب فلسفه در جهان اسلام اثر پیتر آدامسون، ترجمه حنیف امین بیدختی، انتشارات شوند

کتاب «فلسفه در جهان اسلام: درآمدی بسیار کوتاه» اثر پیتر آدامسون، اثری موجز اما جامع درباره‌ی سنت غنی فلسفه در جهان اسلام است. نویسنده در این کتاب با زبانی روشن و ساختاری منظم، سیر تاریخی و فکری فلسفه اسلامی را از آغاز تا دوران معاصر بررسی می‌کند. بخش نخست کتاب به پیدایش فلسفه اسلامی می‌پردازد، جایی که نهضت ترجمه و ورود اندیشه‌های فلسفی یونان باستان به دنیای اسلام زمینه‌ساز رشد فلاسفه‌ای چون کندی شد. این بخش نشان می‌دهد چگونه ترجمه آثار افلاطون و ارسطو به عربی، بستر شکل‌گیری نخستین جریان‌های فلسفی در تمدن اسلامی را فراهم آورد. فصل دوم کتاب با عنوان «عصر طلایی»، به دوران شکوفایی فلسفه اسلامی اختصاص دارد؛ دورانی که اندیشمندانی نامدار همچون فارابی، ابن‌سینا و ابن‌رشد در آن می‌زیستند. آدامسون در این بخش، زندگی، آثار و دیدگاه‌های فلسفی این فلاسفه را در حوزه‌های متافیزیک، اخلاق و معرفت‌شناسی با دقت بررسی می‌کند. آدامسون در ادامه، به معرفی و تحلیل مکاتب کلامی گوناگون از جمله معتزله، اشاعره و صوفیه می‌پردازد و نقش هر یک از این جریان‌ها را در شکل‌گیری و گسترش گفتمان فلسفی در جهان اسلام توضیح می‌دهد. او نشان می‌دهد که چگونه آموزه‌های کلامی و صوفیانه در تعامل با فلسفه، به تعمیق مباحث الهیاتی و معرفتی انجامید. یکی از بخش‌های برجسته کتاب، فصل مربوط به تقابل فلسفه و کلام در جهان اسلام است. آدامسون در این فصل، منازعات تاریخی میان فیلسوفان مشائی و متکلمان، به‌ویژه دیدگاه‌های غزالی، را با دقت تحلیل می‌کند و نشان می‌دهد این رویارویی‌ها چگونه به تحول اندیشه فلسفی اسلامی انجامید. موضوع مهم دیگر کتاب، رابطه میان فلسفه و دین است. آدامسون به این پرسش می‌پردازد که فیلسوفان مسلمان چگونه با مسائل بنیادینی چون ماهیت خدا، روح و جهان مواجه می‌شدند و در عین حال میان عقل و وحی توازن برقرار می‌کردند. او توضیح می‌دهد که چگونه هر یک از متفکران کوشیدند این دو منبع معرفت را با یکدیگر آشتی دهند. در بخش‌های بعدی، نویسنده به بررسی تأثیر فلسفه اسلامی بر سنت‌های فکری دیگر به‌ویژه فلسفه غرب در قرون وسطی می‌پردازد. او چگونگی ترجمه آثار فیلسوفانی چون ابن‌سینا به زبان لاتین و تأثیر عمیق اندیشه‌های آنان بر شکل‌گیری فلسفه اروپایی را تشریح می‌کند. بخش پایانی کتاب به فلسفه اسلامی در دوران معاصر اختصاص دارد و به بررسی شیوه‌های تعامل متفکران جدید با میراث فلسفی اسلامی و پاسخ آن‌ها به چالش‌ها و پرسش‌های زمانه می‌پردازد. این کتاب چکیده‌ای غنی از تاریخ و مباحث اصلی فلسفه اسلامی است و تصویری جامع از پیوند میان سنت‌های فکری شرق و غرب ارائه می‌دهد.