کتاب یادداشت‌های مارسل دوشان اثر مارسل دوشان، ترجمه نیلوفر آقا ابراهیمی، انتشارات علم

در دهه‌ی بیست، سوررئالیست‌ها اعلام کردند که کلمات دیگر از بازی کردن بازمانده‌اند و به عشق‌ورزی روی آورده‌اند. این تحول در هیچ جا به‌اندازه‌ی نوشته‌های مارسل دوشان آشکار نیست؛ هنرمندی که با نگاهی خلاق و متفاوت، برخی از شادترین و مبتکرانه‌ترین پیوندها و جدایی‌ها را در هنر مدرن پدید آورد. مجموعه‌ی حاضر شامل دو مصاحبه‌ی کلیدی و دو بیانیه درباره‌ی هنر دوشان است که جنبه‌ی جدی و اندیشمندانه‌ی او را نمایان می‌کند. بخش اصلی کتاب، نوشته‌های تجربی دوشان است که خود آن‌ها را «منسوجات» نامیده؛ یادداشت‌هایی بلند، خلاقانه و گاه غریب که ذهنیت و جهان فکری او را آشکار می‌سازند. این یادداشت‌های سرگرم‌کننده و در عین حال عمیق، برای درک یکی از تأثیرگذارترین و تحریک‌کننده‌ترین هنرمندان قرن بیستم ضرورتی انکارناپذیر دارند؛ چهره‌ای که نفوذش بر صحنه‌ی معاصر هنری همچنان پررنگ و ماندگار است. مارسل دوشان، نقاش و مجسمه‌ساز برجسته‌ی فرانسوی، هنرش را بیش از هر چیز با جنبش‌های دادائیسم و سوررئالیسم پیوند می‌داد. آثار او نقشی تعیین‌کننده در تحول هنر غرب پس از جنگ جهانی اول ایفا کرد. دوشان با نگاهی انتقادی و نوآورانه، تفکر قراردادی درباره‌ی فرآیند هنری و بازاریابی هنر را به چالش کشید؛ نه از طریق نگارش مقاله، بلکه با انجام کنش‌های جسورانه و گاه شوک‌آور، همچون ارائه‌ی یک پیشابگاه به‌عنوان اثر هنری و نامگذاری آن به‌نام «چشمه». هرچند دوشان در طول عمر خود آثار هنری نسبتاً اندکی خلق کرد، اما همان تعداد محدود به‌گونه‌ای درخشان، مسیر جنبش‌های آوانگارد زمانه‌اش را پیمود و سهمی ماندگار در تاریخ هنر مدرن بر جای گذاشت.