کتاب نخستین مسلمانان در اروپا اثر برنارد لوئیس، ترجمه محمد قائد، انتشارات کارنامه

در قرن یازدهم، جهان اسلام یکی از بزرگ‌ترین و شکوفاترین تمدن‌های بشری بود، در حالی که اروپا هنوز در قرون تاریک خود به سر می‌برد و در خواب عمیق ناآگاهی فرو رفته بود. با گذر زمان و به تدریج، ارتباط میان اروپا و جهان اسلام از طریق تجارت، جنگ، جنگ‌های صلیبی و دیپلماسی شکل گرفت و دو تمدن بزرگ به هم رسیدند. این دادوستد فرهنگی و تاریخی که بیش از هفتصد سال به طول انجامید، به تعبیر مورخی برجسته، یکی از حماسه‌های بزرگ و شگفت‌انگیز تاریخ جهان به شمار می‌رود. کتاب حاضر با ۳۰ تصویر سیاه‌وسفید همراه است که به درک هر چه بهتر خواننده از مفاهیم و محتوای اثر کمک می‌کند. نویسنده در آغاز، جهان‌بینی انسان مسلمان را تشریح می‌کند و سپس به بی‌اعتنایی اولیهٔ مسلمانان نسبت به اروپا می‌پردازد؛ قاره‌ای که در زمان جنگ‌های صلیبی از نظر تمدن، علم و فرهنگ بسیار عقب‌تر از شرق مدیترانه بود. در ادامه، ورود اسلام به اروپا هم‌زمان با فتوحات عثمانی بررسی می‌شود و تعامل مسلمانان با نظام اقتصادی، قضایی و سیاسی غرب مورد توجه قرار می‌گیرد. همچنین، رویکرد مسلمانان در زمینهٔ همزیستی مسالمت‌آمیز و همکاری سازنده با یهودیان و مسیحیان، بخش مهمی از محتوای کتاب را تشکیل می‌دهد. این اثر در حقیقت تلاشی پژوهشگرانه است برای کندوکاو در منابع تاریخی و شناخت ماهیت آگاهی مسلمانان از غرب و سیر تدریجی رشد این آگاهی. کتاب از سه بخش اصلی تشکیل شده است: در بخش نخست، جریان تاریخی روابط میان اسلام و اروپای غربی مورد بررسی قرار می‌گیرد. بخش دوم به ابزارها و عوامل ارتباط‌دهنده میان دو جهان می‌پردازد، و در بخش سوم موضوعات گسترده‌تری همچون مسائل اقتصادی، حکومت و قضاوت، دانش و فناوری، ادبیات و هنر، و همچنین زندگی اجتماعی و فرهنگی مردم تحلیل می‌شود.