کتاب درباره نگریستن اثر جان برجر، ترجمه فیروزه مهاجر، انتشارات بان

کتاب «درباره نگریستن» نوشته‌ی «جان برجر»، از اثرگذارترین و در دسترس‌ترین آثار درباره‌ی هنر به زبان انگلیسی به‌شمار می‌آید و شایسته‌ی عنوان خود است. این اثر از مجموعه‌ای از مقاله‌های درخشان تشکیل شده است که در آن، «نگاه» غالب فرهنگی به هنر مورد تجزیه و تحلیل قرار می‌گیرد و ارتباط میان شیوه‌ی توجه ما به آثار هنری و معنایی که به دنیای پیرامون خود نسبت می‌دهیم، بررسی می‌شود. یکی از دستاوردهای مهم «جان برجر» در «درباره نگریستن» این است که او هنر را دموکراتیک می‌کند و به آن معنا و دسترسی تازه‌ای می‌بخشد. او هنر را از چارچوب تنگ و اختصاصی منتقدان و لذت انحصاری از وضعیت موجود بیرون می‌کشد و نگاه تازه‌ای نسبت به آن ارائه می‌دهد. در میان مقاله‌های این کتاب، اثری برجسته درباره‌ی «تصاویر تبلیغاتی و تبلیغات» وجود دارد که می‌توان آن را مداخله‌ای نظری و تأثیرگذار دانست. برجر در این مقاله، تبلیغات را هم به‌عنوان ادامه‌ی سنت نقاشی رنگ‌روغن و هم در عین حال گسستی از آن معرفی می‌کند؛ سنتی که به شکلی روشمند، شیوه‌ای نو برای دیدن ارائه می‌دهد. در این نگاه، ثروت، خوشبختی، حسرت و زرق‌وبرق محور اصلی ادراک بصری قرار می‌گیرند. با وجود نگارش در دهه‌ی ۱۹۷۰ میلادی، «درباره نگریستن» تا دهه‌ی دوم قرن بیست‌ویکم همچنان اثری زنده، مرتبط و خواندنی است. «جان برجر» توانایی شگفت‌انگیزی در ساده‌سازی پیچیدگی‌های نقد هنری دارد؛ او رهایی‌بخش تصاویر است. هنگامی‌که اجازه می‌دهیم نقاشی‌ها بی‌واسطه بر ما اثر بگذارند، در جایگاهی بهتر قرار می‌گیریم و می‌توانیم ارزیابی عمیق‌تر و معنا‌دارتری از هنر تجربه کنیم.