کتاب اوج و افول مدرنیسم اثر علیرضا سمیع آذر، انتشارات نشر نظر

کتاب «اوج و افول مدرنیسم» از مجموعه‌ی «تاریخ هنر معاصر جهان»، اثری است به قلم علیرضا سمیع‌آذر که در آن تحولات هنری را در گستره‌ی تاریخ معاصر بررسی و تحلیل می‌کند. این اثر، همچون دیگر منابع مشابه، به تحلیل جریان‌های هنری از زمان ظهورشان در دهه‌ی شصت میلادی می‌پردازد، اما به دلیل اهمیت مضامین و شرایطی که هنر معاصر در آن شکل گرفته است، در گام نخست به بررسی هنر مدرن در واپسین سال‌های اوج و گسترش جهانی آن اختصاص دارد. علیرضا سمیع‌آذر کتاب «اوج و افول مدرنیسم» را در چهارده فصل تنظیم کرده است. محتوای این کتاب به شکلی متوازن میان دو بخش اصلی تقسیم می‌شود: بخش نخست به اوج‌گیری مدرنیسم و بخش دوم به ظهور چالش‌ها و گرایش‌های ضدمدرنیستی می‌پردازد. هفت فصل ابتدایی کتاب، به تبیین زمینه‌های فرهنگی و اجتماعی پیدایش جنبش اکسپرسیونیسم انتزاعی در آمریکا اختصاص یافته است؛ در حالی که در هفت فصل پایانی، آثار و دیدگاه گروهی از هنرمندان آوانگارد آمریکایی و اروپایی بررسی می‌شود؛ هنرمندانی که با شکستن مرزهای سنتی، مقدمات بازتعریف ماهیت و کارکرد هنر را فراهم کردند. هیچ جریان هنری به طور کامل مستقل از بستر تاریخی و اجتماعی خود شکل نمی‌گیرد و همواره ریشه‌ها و تأثیرات زمانه را در خود بازتاب می‌دهد. بر همین اساس، سمیع‌آذر در کتاب «اوج و افول مدرنیسم» روند شکل‌گیری رویکردهای هنری را در پیوندی تنگاتنگ با دگرگونی‌های اجتماعی و فرهنگی مورد بررسی قرار داده است. بدین ترتیب، در این کتاب هنر نه صرفاً برآمده از الهامات فردی هنرمند، بلکه پاسخی تلقی می‌شود به نیازها، شرایط و اقتضائات تاریخی و اجتماعی هر دوران.