کتاب ریاضیات زیبا اثر تام زیگفرید، ترجمه مهدی صادقی، انتشارات نشر نی

کتاب «ریاضیات زیبا» اثری است درباره‌ی «جان نَش»، نظریه‌ی بازی‌ها و جست‌وجوی او برای کشف رمزهای نهفته در طبیعت که به قلم «تام سیگفرید» نوشته شده است. میلیون‌ها نفر فیلم مربوط به آن را دیده و هزاران نفر کتاب را خوانده‌اند، اما تنها عده‌ای اندک به تحسین ریاضیات شگفت‌انگیزی پرداخته‌اند که از ذهن زیبای «جان نَش» برآمده است. ریاضیات نوآورانه‌ی جان نَش امروزه به زبانی جهانی در پژوهش‌های علوم اجتماعی بدل شده و راه خود را به حوزه‌هایی چون زیست‌شناسی تکاملی، علوم اعصاب و حتی فیزیک کوانتوم گشوده است. او به‌دلیل مطالعات پیشگامانه‌اش در دهه‌ی ۱۳۳۰ خورشیدی (۱۹۵۰ میلادی) در شاخه‌ای نو از ریاضیات با عنوان «نظریه‌ی بازی‌ها»، در سال ۱۳۷۳ (۱۹۹۴ میلادی) موفق به دریافت جایزه‌ی نوبل اقتصاد شد. در دوران آغازین کار نَش، نظریه‌ی بازی‌ها تنها برای مدتی کوتاه میان برخی ریاضی‌دانان و تحلیل‌گران دوران جنگ سرد رواج داشت، اما تا دهه‌ی ۱۳۵۰ (۱۹۷۰ میلادی) مبهم باقی ماند. از آن زمان که زیست‌شناسان تکاملی به بهره‌گیری از آن در پژوهش‌های خود پرداختند، این نظریه رونق گرفت و در دهه‌ی ۱۳۶۰ (۱۹۸۰ میلادی) نیز اقتصاددانان از آن استقبال کردند. از آن پس، نظریه‌ی بازی‌ها در گستره‌ای وسیع از علوم مختلف کاربرد پیدا کرد و جایگاه خود را به عنوان ابزاری تحلیلی و میان‌رشته‌ای تثبیت نمود. امروزه دانشمندان علوم اعصاب به بررسی فعالیت مغزی بازی‌کنندگان می‌پردازند، مردم‌شناسان در تعامل با جوامع ابتدایی از بازی‌ها بهره می‌گیرند، زیست‌شناسان از نظریه‌ی بازی برای توضیح تکامل زبان انسان استفاده می‌کنند و ریاضی‌دانان با تکیه بر آن به تحلیل شبکه‌های اجتماعی می‌پردازند. نکته‌ی مشترک میان بسیاری از این پژوهش‌ها، پیوندشان با جست‌وجویی دیرینه برای شناخت رفتار اجتماعی انسان و یافتن قانونی طبیعی در بطن روان‌شناسی علمی است؛ همان اندیشه‌ای که «آیزاک آسیموف» در رمان‌های مشهور «بنیاد» خود با عنوان علم خیالی «روان‌تاریخ» مطرح کرده بود. تام سیگفرید در کتاب «ریاضیات زیبا» نشان می‌دهد چگونه نظریه‌ی بازی‌ها می‌تواند پلی میان علوم فیزیکی، علوم اجتماعی و علوم زیستی ایجاد کند و شاید رؤیای آسیموف درباره‌ی پیش‌بینی‌پذیر شدن رفتار جمعی انسان را به واقعیت نزدیک سازد.