کتاب سه کاربرد چاقو اثر دیوید مامت، ترجمه محمدرضا ترک تتاری، انتشارات بیدگل

کتاب «سه کاربرد چاقو: در باب طبیعت و مقصود درام» نوشته‌ی دیوید مامت، اثری است درباره‌ی نمایشنامه‌نویسی و ماهیت درام. مامت در این کتاب به بررسی فرآیندهای آگاهانه و ناخودآگاهی می‌پردازد که در شکل‌گیری و توسعه‌ی یک اثر هنری نقش دارند و با نگاهی ژرف به ماهیت درام، آن را به‌عنوان یکی از بنیادی‌ترین جلوه‌های انسانی تحلیل می‌کند. او کتاب را با جمله‌ای آغاز می‌کند که عصاره‌ی دیدگاهش را در خود دارد: دراماتیزه کردن در ذات انسان است. ما انسان‌ها تقریباً هر روز پدیده‌ای بیرونی و بی‌طرف مانند آب‌وهوا را با احساسات شخصی خود می‌آمیزیم و آن را به بیانی دراماتیک از تجربه‌ی درونی‌مان تبدیل می‌کنیم؛ مثلاً می‌گوییم «محشر است، باران می‌آید، درست وقتی دلم گرفته». از نگاه مامت، زندگی چیزی جز این بازتعبیر شاعرانه و نمایشی نیست. او هدف تئاتر را، همچون جادو و دین، الهام‌بخشی و پالایش روح انسان می‌داند. اما پرسش اساسی که مامت مطرح می‌کند این است: چه چیزی باعث می‌شود یک درام خوب باشد؟ و چرا در عصر سرریز اطلاعات و سرگرمی، هنوز درام اهمیت خود را حفظ کرده است؟ مامت، که از بزرگ‌ترین نمایشنامه‌نویسان معاصر به شمار می‌رود، با قدرت و وضوحی مثال‌زدنی، به این پرسش‌ها پاسخ می‌دهد. از دید او، میل به نمایشی شدن در ذات بشر نهفته است. انسان همواره می‌کوشد رویدادهای پیرامون خود را، از وضعیت آب‌وهوا تا رویدادهای سیاسی، به شکلی دراماتیک تفسیر کند. با این حال، تئاتر بالاترین و خالص‌ترین بیان این میل طبیعی است. مامت در کتاب خود با نگاهی گسترده به فرهنگ نمایشی، از شکسپیر، برشت و ایبسن گرفته تا نمایش‌هایی چون «مرگ فروشنده»، می‌کوشد تفاوت درام اصیل را با اشکال سطحی و کاذب آن آشکار کند. «سه کاربرد چاقو» نه‌تنها رساله‌ای تأمل‌برانگیز درباره‌ی هنر نمایشنامه‌نویسی است، بلکه اثری برجسته در زمینه‌ی فلسفه‌ی اخلاقی و زیبایی‌شناسی محسوب می‌شود. این کتاب را می‌توان مانیفست هنری دیوید مامت دانست؛ بیانیه‌ای درخشان درباره‌ی معنای واقعی درام و جایگاه آن در زندگی انسان.