کتاب آزادی سیاسی از منظر قرآن کریم اثر سیدکاظم سیدباقری، انتشارات پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی

کتاب حاضر تلاشی است در جهت تبیین و تحلیل نظریۀ آزادی سیاسی از منظر قرآن کریم. نویسنده می‌کوشد با بررسی مفهوم آزادی و تحلیل عناصر سازندۀ آن، به تبیین اهداف، مبانی، ضوابط، عوامل مؤثر، موانع و راهبردهای مرتبط بپردازد. این پژوهش بر آن است که ضمن تبیین دقیق نظریۀ آزادی سیاسی در قرآن، تمایز آن را با مکاتب رقیب، به‌ویژه لیبرالیسم، آشکار ساخته و زمینه‌ای نظری برای طراحی الگوی ایرانی ـ اسلامی پیشرفت فراهم آورد. همچنین معیارهای عام و اصول راهبردی آزادی سیاسی با رویکردی بومی و قرآنی استخراج می‌شود تا پاسخگوی پرسش‌های کاربردی این حوزه باشد. کتاب بر اساس رویکرد **تفسیر موضوعی** و با بهره‌گیری از روش **تفسیر اجتهادی** سامان یافته است. از منظر قرآن کریم، با توجه به مبانی هستی‌شناختی و انسان‌شناختی آن، آزادی سیاسی ارزشی بنیادین تلقی می‌شود. بر این مبنا، شهروندان می‌توانند با رعایت معیارها و موازین شرعی، بدون فشار و تحمیل قدرت‌های ظالمانه، آزادانه در عرصه‌های سیاسی و اجتماعی مشارکت کرده و حقوق سیاسی خود را محقق سازند. در منطق اندیشۀ قرآنی، آزادی سیاسی دارای ابعاد گسترده‌ای است که از جمله می‌توان به موارد زیر اشاره کرد: - حق نقد در چارچوب شرع و قانون، - حق انتخاب و گزینش سیاسی، - حق انتخاب شدن در مناصب عمومی، - حق مشارکت در تعیین سرنوشت اجتماعی و سیاسی، - حق اظهار نظر و بیان دیدگاه‌ها و واقعیات سیاسی، - حق نظارت بر فرایند اعمال قدرت، - حق تشکیل اجتماعات و برگزاری جلسات سیاسی. این حقوق در نظام سیاسی اسلامی تضمین شده‌اند و هیچ قدرتی حق محدودسازی یا سلب آن‌ها را ندارد. در چنین نظامی، آزادی نه برای رهایی بی‌جهت، بلکه در مسیر تعالی، رشد و کمال انسانی به‌کار گرفته می‌شود. با تکیه بر این رویکرد بنیادین قرآن‌محور، نوآوری‌های تحقیق انجام‌شده به قلم حجت‌الاسلام والمسلمین سیدکاظم سیدباقری را می‌توان چنین خلاصه کرد: ۱. تبیین روشن و شفاف آزادی سیاسی به‌عنوان یکی از آموزه‌های کلیدی و اثرگذار در اندیشۀ سیاسی اسلام بر پایۀ قرآن کریم. ۲. تلاش برای دستیابی به نظریۀ آزادی سیاسی با تمرکز بر منطق، ادبیات و آموزه‌های قرآنی. ۳. ارائۀ یک منظومۀ جامع شامل مبانی بینشی، عناصر، گستره، قلمرو، عوامل، موانع، اهداف و راهبردهای آزادی سیاسی. ۴. معرفی و تبیین مفهومی نو از سامانۀ آزادی سیاسی در نظام سیاسی اسلام همراه با ویژگی‌ها، جایگاه و روش تحقق آن. ۵. بررسی و تحلیل چیستی آزادی سیاسی از منظر قرآن و آشکارسازی مرزهای آن در مقایسه با مکاتب رقیب و نیز نقد آن‌ها. ۶. کاوش در تأثیر مبانی اندیشۀ سیاسی اسلام بر اهداف و اصول راهبردی آزادی سیاسی. ۷. تحلیل آزادی سیاسی بر پایۀ روش بومی و اجتهادی در تفسیر. این کتاب با چنین رویکردی می‌کوشد تصویری روشن، ساختارمند و کاربردی از آزادی سیاسی در اندیشۀ قرآنی ارائه دهد و آن را به‌عنوان مدلی بدیل و اصیل در برابر نظریه‌های غربی به‌ویژه لیبرالیسم مطرح سازد.