کتاب تاریخ ایران مدرن اثر یرواند آبراهامیان، ترجمه محمد ابراهیم فتاحی، انتشارات نشر نی

یرواند آبراهامیان در کتاب «تاریخ ایران مدرن» با نگاهی جامع و تحلیلی، تاریخ پر فراز و نشیب ایران را در قرن بیستم بازنگری می‌کند. او سفر پژوهشی خود را از زمان کشف نفت آغاز کرده و مسیر تحولات سیاسی، اجتماعی و اقتصادی کشور را تا دوران مداخلات امپریالیستی، سلطنت پهلوی و در نهایت انقلاب ۱۳۵۷ و شکل‌گیری جمهوری اسلامی دنبال می‌کند. در خلال این سال‌ها، ایران جنگی سخت و ویرانگر را با عراق تجربه کرده است. جامعه ایرانی زیر سایه روحانیت دستخوش دگرگونی‌های بنیادین شد و مبارزه‌ای مداوم برای قدرت میان دولت، نخبگان قدیمی، روشنفکران و طبقه متوسط تجاری شکل گرفت. آبراهامیان ضمن تحلیل دقیق پیچیدگی‌های سیاست داخلی، منطقه‌ای و بین‌المللی، در مرکز روایت خود مردم ایران را قرار می‌دهد؛ مردمی که در برابر تحولات و فشارهای سیاسی و تاریخی، ایستادگی و انعطاف‌پذیری کم‌نظیری از خود نشان داده‌اند. کتاب «تاریخ ایران مدرن» علاوه بر بررسی ژرف سده بیستم، به موضوعاتی چون اکتشاف نفت، دخالت‌های خارجی، نقش خاندان پهلوی، انقلاب اسلامی و تولد جمهوری اسلامی ایران می‌پردازد و در بطن این روایت، تغییرات اجتماعی سه دهه اخیر کشور را نیز مورد توجه قرار می‌دهد. از دگرگونی ساختار اجتماعی و گسترش حکومت گرفته تا تعمیق شکاف میان نیروهای سنتی، روشنفکری و قشر متوسط شهری، همه در چارچوبی تحلیلی و منسجم بررسی می‌شوند. آبراهامیان به‌عنوان یکی از برجسته‌ترین تاریخ‌نگاران معاصر ایران، در این اثر کوشیده است ضمن ارائه تصویری روشن از سیاست‌های جهانی مؤثر بر ایران، روایت خود را از دل زندگی مردم برگیرد. «تاریخ ایران مدرن» بیش از آنکه صرفاً برای پژوهشگران تاریخ نگاشته شده باشد، منبعی آموزنده برای دانشجویان و علاقه‌مندان تاریخ ایران است که می‌خواهند به شکلی خلاصه اما جامع، با تحولات ۲۰۰ سال اخیر کشور آشنا شوند. لحن روان و ساده کتاب، آن را از بسیاری از آثار تاریخی متمایز کرده و مطالعه‌اش را برای همگان قابل فهم ساخته است. این اثر در حقیقت ادای دینی است به مردم ایران؛ مردمی که طی قرن‌ها جنگ، انقلاب و تغییر، نه‌تنها ایستادند بلکه به پشتوانه مقاومت و پایداری خود، ایران را به یکی از قدرت‌های مهم خاورمیانه در آغاز قرن بیست‌ویکم بدل کردند.