کتاب تاریخ مجسمه سازی در ایران اثر پرویز تناولی، انتشارات نشر نظر

کتاب حاضر اثری ارزشمند از «پرویز تناولی» است که «تاریخ مجسمه‌سازی در ایران» را از «فرهاد کوهکن تا علی‌اکبر حجار» به‌صورت جامع و تحلیلی بررسی می‌کند. پرویز تناولی، هنرمندی نامدار و پژوهشگری که همواره در کنار آفرینش‌های هنری خود به تحقیق در زمینه هنرهای سنتی و اصیل ایرانی پرداخته، در این اثر نیز به کاوشی دقیق درباره تاریخ و تحول هنر مجسمه‌سازی در ایران دست زده است. او در مقدمه کتاب اشاره می‌کند که هرچند در منابع گوناگون تاریخ هنر ایران، اشاراتی پراکنده درباره مجسمه‌سازی و تلاش‌های حجاران آمده، اما این اثر نخستین کتابی است که به‌صورت مستقل و فراگیر، تاریخ و روند شکل‌گیری هنر مجسمه‌سازی ایران را بررسی می‌کند. تناولی در آغاز پژوهش خود به حجار افسانه‌ای ایران، «فرهاد کوهکن»، می‌پردازد و سپس وضعیت مجسمه‌سازی را در دوران پایانی شکوفایی آن پیش از رکود چندصدساله این هنر بررسی می‌کند. او در ادامه، نخستین نشانه‌های احیای مجدد مجسمه‌سازی ایرانی را شناسایی و تحلیل می‌کند و به جنبه‌های گوناگون از جمله توجه حجاران به پیکره انسان، و نیز ساخت مجسمه‌های سفالی و آبی اشاره دارد. در دوره‌های بعد، این هنر بار دیگر دچار رکود می‌شود و سپس دوباره جان می‌گیرد. تناولی در این روند تاریخی، نقش شهر شیراز را در بالندگی هنر مجسمه‌سازی ایران برجسته می‌داند و به‌ویژه به دوران «فتحعلی‌شاه» و تولد دوباره صخره‌تراشی می‌پردازد. او در بخش پایانی کتاب، به شکوفایی صخره‌تراشی در خاندان قاجار اشاره کرده و ضمن بررسی شیوه‌های اجرای این هنر، چند تن از حجاران برجسته آن دوره را نیز معرفی می‌کند. کتاب «تاریخ مجسمه‌سازی در ایران» اثری ماندگار برای شناخت پیشینه و مسیر تحول یکی از کهن‌ترین هنرهای ایرانی است.