کتاب پرویز تناولی و شیرهای ایران اثر پرویز تناولی، انتشارات نشر نظر

طبیعت و جلوه‌های گوناگون آن، از گیاهان تا جانوران، در نقش‌برجسته‌ها، طرح و نقش قالی‌ها و ظروف سفالین حضوری ماندگار یافته‌اند تا پیوند ناگسستنی انسان با دنیای پیرامونش را در گذر زمان زنده نگه دارند. با گذشت زمان، برخی از این جلوه‌های طبیعی به اندازه‌ای اهمیت یافته‌اند که بارها و بارها در آثار هنری و تاریخی دیگر بازآفرینی شده‌اند. بررسی آثار باستانی ایران نشان می‌دهد که نقش شیر در میان این نمادها جایگاهی ویژه دارد. شیر، پادشاه درندگان و نماد نیرویی عظیم است که از روزگاران کهن مورد توجه ایرانیان و دلاوران نامدار بوده است. نقش این حیوان قدرتمند را می‌توان در هنر هخامنشی، به‌ویژه در نقش‌برجسته‌های تخت‌جمشید و شوش مشاهده کرد. همچنین، در بسیاری از ظروف فلزی، منسوجات و آثار هنری دوران ساسانی، تصویر شیر به شکل‌های گوناگون جلوه‌گر است. بر روی برخی از مهرها و نقوش دوره اشکانی و ساسانی نیز تصویر شیر به‌صورت برجسته حک شده است. در دوران اسلامی، این نقش همچنان به عنوان نماد قدرت و شجاعت باقی ماند و معنایی تازه یافت؛ به‌گونه‌ای که در آثار آن دوران، شیر نه‌تنها نشانه‌ای هنری بلکه عنصری سنتی و مرتبط با باورهای دینی جدید شد.