کتاب ایران و سازمان سیا اثر داریوش بایندر، ترجمه بهمن سراحیان، انتشارات نشر کتاب پارسه

کتاب «ایران و سازمان سیا» نوشته‌ی «داریوش بایندر» اثری پژوهشی و تحلیلی است که به بازنگری در ماجرای تاریخی «سقوط دولت دکتر محمد مصدق» می‌پردازد. رویداد کودتای ۲۸ مرداد سال ۱۳۳۲، با گذشت چندین دهه، همچنان از مهم‌ترین و بحث‌برانگیزترین وقایع تاریخ معاصر ایران به شمار می‌آید و توجه بسیاری از مورخان و تحلیل‌گران سیاسی را به خود جلب کرده است. داریوش بایندر در کتاب «ایران و سازمان سیا» با نگاهی انتقادی و اسنادی به آرشیوهای سازمان سیا و وزارت خارجه‌ی ایالات متحده‌ی آمریکا می‌نگرد و ضمن پذیرش نقش آمریکا و بریتانیا در برنامه‌ریزی و اجرای کودتا، بر اهمیت عوامل داخلی در سقوط دولت مصدق تأکید بیشتری دارد. از دید او، برخلاف برداشت عمومی که دخالت خارجی را علت اصلی این واقعه می‌داند، مؤلف با نگاهی بی‌طرفانه و پژوهشی، سهم نیروهای داخلی و شرایط سیاسی وقت ایران را سنگین‌تر ارزیابی می‌کند. کتاب «ایران و سازمان سیا» در هشت فصل تنظیم شده است. در فصل نخست، زمینه‌های سیاسی، نفوذ قدرت‌های خارجی، نقش حزب توده، بحران آذربایجان و دیگر عوامل مؤثر در تضعیف دولت ملی بررسی می‌شود. فصل دوم به روی کار آمدن دکتر مصدق و بحران ملی شدن صنعت نفت می‌پردازد و فصل سوم شکل‌گیری دولت دوم مصدق را توضیح می‌دهد. در فصل چهارم، روند افت و بحران در دولت مصدق مطرح می‌شود و این مسیر در فصل پنجم تا سرنگونی دولت او در مرداد ۱۳۳۲ ادامه می‌یابد. در فصل ششم، نویسنده به تحلیل جزئیات کودتای ۲۸ مرداد می‌پردازد و در فصل هفتم به بررسی جرقه‌های اولیه‌ی این حوادث و حلقه‌ی گمشده‌ی آن‌ها توجه می‌کند. سرانجام در فصل هشتم، جمع‌بندی و نتیجه‌گیری نهایی درباره‌ی دلایل شکست دولت مصدق و تحلیل جامع از عوامل درونی و بیرونی این رویداد تاریخی ارائه می‌شود. کتاب «ایران و سازمان سیا» از «داریوش بایندر» اثری مستند، تحلیلی و پژوهش‌محور است که تلاش دارد با نگاهی تازه و مبتنی بر اسناد معتبر، روایتی متفاوت از یکی از مهم‌ترین تحولات سیاسی تاریخ معاصر ایران ارائه دهد.