کتاب مهتاب اثر اسماعیل کاداره، ترجمه محمود گودرزی (1356)، انتشارات چترنگ

کتاب «مهتاب» با عنوان انگلیسی A Moonlit Night اثری از اسماعیل کاداره، نویسنده برجسته آلبانیایی است. او در فضای خفقان‌آور و استبدادزده کشورش قلم می‌زند و آثارش را به‌عنوان شکلی از مقاومت فرهنگی در برابر نظام دیکتاتوری می‌آفریند. کاداره در دوره حاکمیت کمونیستی انور خوجه، با بهره‌گیری از تلمیح و استعاره، رمان‌ها و کتاب‌های متعددی خلق کرده است. شخصیت‌های آثار او در جهان تاریک و پررنجی زندگی می‌کنند؛ جهانی که در آن با سختی‌ها و فشارهای اجتماعی ناشی از استبداد دست و پنجه نرم می‌کنند. کاداره تصویری از انسان‌هایی ارائه می‌دهد که نظام دیکتاتوری بذر دورویی، ترس و بی‌اعتمادی را در وجودشان کاشته و آنان را به رویارویی با یکدیگر واداشته است. رمان «مهتاب» نیز از همین ویژگی برخوردار است و این فضا را به‌خوبی بازمی‌تاباند. این رمان کوتاه، داستان دختری جوان به نام ماریان را روایت می‌کند که در جامعه‌ای گرفتار در سایه استبداد زندگی می‌کند. او در شبی مهتابی، پرسشی ساده از مردی می‌پرسد؛ پرسشی که در ظاهر بی‌اهمیت به نظر می‌رسد، اما بعدها زندگی‌اش را دگرگون می‌سازد. همین سؤال ساده، چنان تبعاتی به همراه دارد که پای ماریان را به دادگاه می‌کشاند و او را درگیر اتهامات و افتراهای سنگین می‌کند. در این شرایط دشوار، ماریان باید از حق و حقیقت خود دفاع کند و در برابر جامعه‌ای بی‌رحم و بدگمان بایستد. رمان «مهتاب» با زبانی استعاری و روایتی نمادین، بازتابی از انسانِ گرفتار در نظام‌های توتالیتر است و مبارزه‌ی او برای حفظ کرامت و آزادی را به تصویر می‌کشد.