کتاب تکنیک برشت اثر شیرین تعاونی، انتشارات قطره

کتاب «تکنیک برشت» نوشتهٔ شیرین تعاونی، پژوهشی دقیق و عمیق دربارهٔ شیوهٔ نمایشی برتولت برشت است که در سال ۱۳۸۴ توسط نشر قطره منتشر شده است. این اثر تنها گزارشی از تکنیک‌های اجرایی برشت نیست، بلکه به‌گونه‌ای تحلیلی و موشکافانه، خواننده را به درکی ژرف از نگاه دیالکتیکی او به صحنه، بازیگر و مخاطب می‌رساند. ساختار کتاب بر پایهٔ فصل‌های تحلیلی تدوین شده و در آن مقولاتی چون ساختار نمایشنامه، زبان و موسیقی نمایشی، بازنویسی متن، نقش بازیگری، صحنه‌پردازی و به‌ویژه موضع‌گیری سیاسی و نظری برشت بررسی می‌شود. نویسنده پرسش‌هایی بنیادین را محور قرار داده است؛ برای مثال اینکه تئاتر چگونه می‌تواند آموزنده باشد بی‌آنکه از جذابیت تهی شود، یا اینکه چگونه می‌توان ذهن تماشاگر را از وضعیت انفعالی بیرون آورد. تعاونی تلاش کرده است پاسخ‌های برشت را نه به‌عنوان نتیجه‌ای قطعی، بلکه همچون امکان‌هایی زاینده و پویا تحلیل کند. ویژگی برجستهٔ این کتاب رویکرد کاربردی آن است. نویسنده از گزارش صرف آثار برشت فاصله می‌گیرد و تنها در بخش‌هایی به مضمون نمایشنامه‌ها می‌پردازد که بتواند توضیح‌دهندهٔ جنبه‌های اجرایی و مفهومی باشد. بدین ترتیب، «تکنیک برشت» فراتر از یک متن صرفاً آکادمیک عمل می‌کند و به ابزاری عملی برای درک و اجرای تئاتری انتقادی، اندیشمندانه و رهایی‌بخش بدل می‌شود. اشاره‌های تلویحی نویسنده به وضعیت تئاتر ایران و ضرورت تجربه‌های تازه، کتاب را به گفت‌وگویی زنده با صحنهٔ معاصر بدل می‌سازد. از نقاط قوت مهم این اثر می‌توان به دقت در تحلیل مفاهیم، بهره‌گیری از منابع معتبر و توانایی ساده‌سازی اندیشه‌های پیچیدهٔ برشت برای مخاطب فارسی‌زبان اشاره کرد. این کتاب نه‌تنها منبعی معتبر برای پژوهشگران، استادان و دانشجویان تئاتر است، بلکه راهنمایی عملی برای کارگردانان، بازیگران و نمایشنامه‌نویسانی به‌شمار می‌آید که در پی یافتن زبانی نو و شیوه‌ای متفاوت برای برقراری ارتباط با تماشاگر هستند. «تکنیک برشت» اثری است ضرورتی برای هر کسی که تئاتر را صرفاً وسیله‌ای برای سرگرمی نمی‌بیند، بلکه آن را مجالی برای اندیشیدن، تجربه‌کردن و دگرگون‌شدن می‌داند.