کتاب عقل افسرده اثر مراد فرهادپور، انتشارات طرح نقد

عقل افسرده نمونه‌ای شاخص از نمادهای اضطراب و نوعی آگاهی بیگانه از خویشتن است. زمان پدیدار شدن این مفهوم به اوایل قرن بیستم بازمی‌گردد و همچون بسیاری از جریان‌های فکری مدرن، خاستگاه آن آلمان بود. عقل افسرده را نمی‌توان همان «آگاهی ناشاد» در فلسفه هگل دانست، بلکه باید آن را دومین شکل کلی و بنیادینِ خودآگاهی مدرن و نشانه‌ای از سرشت متناقض آن به شمار آورد. هگل بر این باور است که در مرحله‌ای از خودآگاهی، ما با دوگانگی درون خویش مواجه می‌شویم؛ وحدتی که هنوز به تحقق نرسیده و از همین فقدان وحدت است که آگاهی ناشاد پدید می‌آید. در این وضعیت، فرد خویشتن را همچون موجودی چندپاره، مضاعف و سراپا متناقض تجربه می‌کند. عقل افسرده درواقع تجلی معین و تاریخی همین خودآگاهی مدرن است که به دوره و زمینه‌ای خاص تعلق دارد. استعاره «عقل افسرده» عمدتاً به گروهی از متفکران آلمانی اشاره دارد که می‌توان آنان را آخرین نسل از «ماندارین‌های آلمانی» نامید. در میان این شخصیت‌ها، ماکس وبر برجسته‌ترین چهره است و در کنار او می‌توان از اندیشمندانی چون گئورگ زیمل، لوکاچِ جوان و بسیاری از نوکانتی‌ها یاد کرد.