کتاب درآمدی بر اساطیر ایران اثر شاهرخ مسکوب، انتشارات فرهنگ جاوید

شناخت فرهنگ هر ملت، بدون آگاهی از اسطوره‌های آن ملت، امری ناممکن است. کسی که بخواهد ادبیات یک کشور را به‌درستی مطالعه کند، ناچار است اسطوره‌های آن سرزمین را نیز بشناسد؛ زیرا تنها در پرتو درک این اسطوره‌ها می‌توان پیوند عمیق میان داستان‌ها، شخصیت‌ها و مفاهیم ادبی را دریافت. در ایران نیز ادبیات، به‌ویژه در حوزه‌های حماسه و عرفان، ارتباطی ناگسستنی با اساطیر کهن ایرانی دارد و این دو را نمی‌توان از یکدیگر جدا کرد. در واقع، بی‌اطلاعی از اساطیر، شناخت درست از حماسه را ناممکن می‌سازد؛ چراکه می‌توان گفت اسطوره، سرچشمه و بنیان آفرینش حماسه است. کتاب «درآمدی بر اساطیر ایران» نوشته‌ی شاهرخ مسکوب، اثری مختصر اما بسیار ارزشمند در زمینه‌ی اسطوره‌شناسی ایرانی است. این اثر، در اصل گزارشی مکتوب از درس‌گفتارهای نویسنده درباره‌ی اسطوره‌هاست و برای علاقه‌مندان به ورود به مبحث اسطوره‌شناسی، به‌ویژه اساطیر ایرانی، منبعی مناسب و راهگشا به شمار می‌آید. این کتاب به دو بخش اصلی تقسیم شده است؛ در بخش نخست با عنوان «کلیات اسطوره»، مسکوب به تعریف و تبیین مفهوم اسطوره می‌پردازد و در ادامه، توضیحاتی درباره‌ی اقوام اروپایی و هندی ارائه می‌دهد. او همچنین به بررسی زبان‌های ایرانی می‌پردازد و در پایان این بخش، منابع مهمی را معرفی می‌کند که خواننده برای آشنایی و پژوهش در زمینه‌ی اساطیر ایرانی می‌تواند از آن‌ها بهره‌مند شود. بخش دوم کتاب «درآمدی بر اساطیر ایران» به بررسی مستقیم اسطوره‌های ایران اختصاص دارد. شاهرخ مسکوب در این بخش، پس از طرح مسئله، به تحلیل جایگاه اسطوره در اندیشه و تفکر ایرانی می‌پردازد و سپس ایزدهای جنگ و مفهوم نبرد در اسطوره و حماسه‌ی ایرانی را واکاوی می‌کند. این بررسی‌ها، از یک‌سو ریشه‌های فرهنگی اندیشه‌ی ایرانی را آشکار می‌سازد و از سوی دیگر، پیوند ژرف میان اسطوره و هنر روایت را در ادبیات حماسی ایران نمایان می‌کند.