کتاب بندهش اثر مهرداد بهار، انتشارات توس

اثر پیش‌رو، با کوشش «مهرداد بهار»، ویرایش تازه‌ای از کتاب «بندهش» یا «فرنبغ دادگی» است؛ اثری برجسته در میان متون تاریخی و دینی آیین زرتشتی که به زبان پهلوی نگاشته شده است. این کتاب در اواخر دوران ساسانی تألیف شد و سرانجام در سده‌ی سوم هجری قمری تدوین نهایی آن به پایان رسید. نویسنده و گردآورنده‌ی نهایی بندهش، «فرنبغ دادگی» بوده است. واژه‌ی «بندهش» به‌معنای «آفرینش بنیادین یا آغازین» است و محتوای کتاب بر سه محور اصلی استوار است: آفرینش نخستین، وصف آفریدگان و شجره‌نامه‌ی کیانیان. در این نسخه از «بندهش» که با پژوهش و ویرایش «مهرداد بهار» منتشر شده، موضوعاتی چون آفرینش مادی، چگونگی خلق آفریده‌ها و هدف از پیدایش آن‌ها برای مقابله با اهریمن، حمله‌ی اهریمن بر خلقت، ستیز دو مینو (نیکی و بدی)، داستان زیج گیهان و نظم کیهانی آن، مبارزه‌ی آفریدگان با اهریمن شرور، سال دینی و جایگاه بزرگواری ایزدان مینوی، با دقت بررسی شده است. بخش نهم این تصحیح از «بندهش» به شرح چگونگی آفرینش عناصر و موجودات مختلف اختصاص دارد؛ از زمین، کوه، دریا، رود و دریاچه گرفته تا جانوران، انسان، زنان، گیاهان، آتش، خواب، صدا و بانگ، باد، باران، ابر، خرفستران و سایر آفریدگان جهان. کتاب «بندهش» یا «فرنبغ دادگی» مجموعه‌ای گرانبها از روایت‌های کهن درباره‌ی آفرینش، نبرد اهورامزدا و اهریمن، و سخن از چهار دوره‌ی سه‌هزارساله‌ی زمان است. در این اثر، تاریخ حقیقی و اساطیری ایران، از دوران پیشدادیان تا ورود تازیان، به همراه پیشگویی‌های مربوط به رویدادهای آینده، پایان جهان، ظهور سوشیانت و رستاخیز، به‌تفصیل یا به‌اختصار آمده است. افزون بر آن، مطالبی درباره‌ی نجوم و قوانین ستاره‌شناسی، تقویم، جغرافیا، زیست‌شناسی و گیاه‌شناسی نیز در این اثر ارزشمند جای دارد. «بندهش» را می‌توان از بنیادین‌ترین و ارزشمندترین متون آیین زرتشتی دانست که با زبانی دقیق و ساختاری اسطوره‌ای، نگاهی ژرف به آفرینش جهان و سامان هستی در فرهنگ ایران باستان ارائه می‌دهد.