کتاب ستایش تئاتر اثر آلن بدیو، ترجمه محمدرضا خاکی، انتشارات سینا

کتاب «ستایش تئاتر» اثر آلن بدیو، رساله‌ای فلسفی است که به بررسی جایگاه و نقش تئاتر در جامعه‌ی معاصر می‌پردازد. بدیو، فیلسوف برجسته‌ی فرانسوی، در این اثر از مرزهای سنتی تئاتر فراتر می‌رود و ظرفیت آن را به عنوان رسانه‌ای زنده برای بیان و درک ایده‌های فلسفی آشکار می‌سازد. این کتاب در واقع حاصل گفت‌وگوی آلن بدیو و نیکلاس ترونگ است؛ گفت‌وگویی که در آن بدیو نظریه‌ی خود درباره‌ی تئاتر را که پیش‌تر در آثاری همچون «تزهای تئاتر» مطرح کرده بود، با دقت شرح می‌دهد. رویکرد او به تئاتر، برخاسته از پیشینه‌ی فلسفی‌اش است و نگاهش به نمایش به مثابه‌ی «رخدادی اندیشه‌ورزانه» در سراسر این اثر حضور دارد. بدیو در «ستایش تئاتر» برخلاف بسیاری از تحلیل‌گران که بر چهره‌هایی مانند برتولت برشت و ساموئل بکت تمرکز دارند، از آن‌ها فاصله می‌گیرد و توجه خود را به هنرمندان معاصر معطوف می‌کند. او در این گفت‌وگو آثار یان فابر، بریژیت ژاک و رومئو کاستلوچی را بررسی می‌کند تا دگرگونی ماهیت تئاتر و ارتباط ژرف آن با دنیای مدرن را نشان دهد. درون‌مایه‌ی اصلی کتاب، توانایی تئاتر در انتقال اندیشه‌های فلسفی است. بدیو تئاتر را رخدادی می‌داند که از طریق ماهیت زنده و نمایشی‌اش، ایده‌ها را به‌طور مستقیم در ذهن مخاطب تولید و بازآفرینی می‌کند. از دید او، تئاتر ظرفیتی منحصربه‌فرد دارد تا مفاهیم انتزاعی فلسفه را به زبانی ساده و قابل‌درک برای همه بیان کند و هم‌زمان اهداف آموزشی و سرگرم‌کننده را توأمان پیش ببرد. بدیو همچنین به پیوند میان تئاتر و سیاست می‌پردازد. به باور او، تئاتر می‌تواند شکلی از مقاومت فرهنگی در برابر سلطه‌ی نیروهای بازار بر هنر و اندیشه باشد؛ گونه‌ای کنش جمعی که در برابر فرهنگ مصرف‌زده‌ی معاصر می‌ایستد و فضایی برای تأمل فلسفی، انتقاد اجتماعی و تجربه‌ی زیبایی‌شناسانه می‌گشاید. در نهایت، «ستایش تئاتر» تنها برای پژوهشگران فلسفه و نظریه‌پردازان هنر نیست، بلکه اثری الهام‌بخش برای هنرمندان و علاقه‌مندان تئاتر محسوب می‌شود؛ کتابی که به درک عمیق‌تر از تلاقی فلسفه، سیاست و هنرهای نمایشی یاری می‌رساند و نشان می‌دهد چرا تئاتر هنوز می‌تواند به‌مثابه‌ی زبانی زنده برای اندیشیدن و دگرگون‌کردن جهان عمل کند.