کتاب آدمی اثر روتگر برگمن، ترجمه مزدا موحد، انتشارات فرهنگ نشر نو

اگر عقیده‌ای وجود داشته باشد که بتواند چپ و راست، روان‌شناسان و فیلسوفان، و متفکران باستان و مدرن را در یک نقطه گرد هم آورد، آن باور به «بد بودن ذاتی انسان» است. این اندیشه پنهان، نه‌تنها عنوان روزنامه‌ها و قوانین شکل‌دهنده‌ی زندگی ما را هدایت می‌کند، بلکه قرن‌هاست که در بطن اندیشه‌ی غربی، از ماکیاولی تا هابز و از فروید تا پینکر، ریشه دوانده است. به ما آموخته‌اند که انسان‌ها ذاتاً خودخواه‌اند و منافع شخصی، نیروی محرک اصلی اعمال و تصمیم‌هایشان است. اما اگر این باور نادرست باشد چه؟ روتگر برگمن در کتاب پرفروش و بین‌المللی خود «آدمی»، چشم‌اندازی کاملاً تازه از تاریخ ۲۰۰۰۰۰ ساله‌ی بشر ارائه می‌دهد. او با نگاهی مستند و تحلیلی نشان می‌دهد که انسان برخلاف بسیاری از تصورات، برای مهربانی «سخت‌گیر» است؛ یعنی ذاتاً تمایل بیشتری به همکاری دارد تا رقابت، و بیشتر مایل است به دیگران اعتماد کند تا بی‌اعتماد باشد. برگمن توضیح می‌دهد که این غریزه‌ی نوع‌دوستی ریشه‌ای عمیق در سیر تکامل بشر دارد و به آغاز پیدایش گونه‌ی «هوموساپینس» بازمی‌گردد. از مشاهده‌ی رفتار خرمگس‌ها در دنیای واقعی گرفته تا روایت همبستگی انسان‌ها پس از حمله‌ی رعدآسا، از افشای کاستی‌های پنهان در آزمایش زندان استنفورد تا سرگذشت دو برادر دوقلو در دو جبهه‌ی مخالف که هر دو در راه پایان دادن به آپارتاید و حمایت از نلسون ماندلا نقش ایفا کردند، برگمن با زبانی شیوا و روایتی مستند نشان می‌دهد که ایمان به انسانیت و سخاوت، نه ساده‌لوحانه بلکه واقع‌گرایانه است. او تأکید می‌کند که تصویر ما از ماهیت انسان تأثیری مستقیم بر ساختار جامعه دارد. زمانی که باور داریم انسان شرور و خودخواه است، نظام‌های سیاسی و اقتصادی نیز بر پایه‌ی بدبینی و کنترل شکل می‌گیرند. اما اگر به مهربانی، اعتماد و نوع‌دوستی بشر باور داشته باشیم، همین نگرش می‌تواند زیربنای تغییرات مثبت و پایدار در جامعه باشد. روتگر برگمن در کتاب «آدمی» با ترکیبی از هوشمندی، طنز ظریف، صراحت و داستان‌پردازی به‌یادماندنی، این ایده را به شکلی قانع‌کننده و الهام‌بخش مطرح می‌کند؛ اینکه انسان، در بنیاد خود، نه بد، بلکه نیک‌سرشت است — و این باور می‌تواند نقطه‌ی آغاز تحولی واقعی در جهان باشد.