کتاب عارفی با دو چهره اثر صمد موحد، انتشارات ماهی

محمود شبستری، عارف نامدار قرن هشتم هجری، یکی از چهره‌های برجسته عرفان و حکمت ایرانی است. او افزون بر منظومه پرآوازه «گلشن راز» که در میان اهل فلسفه و عرفان جایگاهی ویژه دارد، منظومه‌ای دیگر به نام «سعادت‌نامه» نیز سروده که کمتر شناخته شده است. این نوشتار گزارشی تحلیلی از دیدگاه‌ها و باورهای شبستری در دو اثر یادشده است و در دو بخش مستقل تنظیم شده است. هدف این نوشته از یک سو بررسی محتوای «سعادت‌نامه» و از سوی دیگر اشاره به میزان توفیق شبستری در پیوند دادن اندیشه وحدت وجودی ابن‌عربی با عرفان سنتی ایران است. آثار شبستری، که از مهم‌ترین منابع عرفان نظری در قرن هشتم شمرده می‌شوند، در این کتاب به شکلی نظام‌مند تحلیل شده‌اند. در بخش نخست، نویسنده با تکیه بر منظومه «سعادت‌نامه» به واکاوی افکار و عقاید شبستری می‌پردازد و نشان می‌دهد که او در این اثر در هیئت متکلمی اشعری و صوفیی متشرع جلوه‌گر می‌شود. در بخش دوم، پژوهشگر با تمرکز بر منظومه معروف «گلشن راز»، به تحلیل جایگاه فکری و عرفانی شبستری می‌پردازد؛ منظومه‌ای که در آن شاعر، آموزه‌های عطار نیشابوری را با تعالیم نظری ابن‌عربی در‌هم آمیخته و به ترکیبی بدیع از عرفان ایرانی و اندیشه وحدت وجودی دست یافته است. صمد موحد نیز، همچون برادرش استاد محمدعلی موحد، به سبب تسلط عمیق بر متون کهن فارسی، توانایی چشمگیری در تحلیل، تفسیر و پالایش آثار کلاسیک ادبی و عرفانی دارد.