کتاب چرا شد محو از یاد تو نامم اثر افسانه نجم آبادی، ترجمه شیرین کریمی (1362)، انتشارات بیدگل

کتاب «چرا شد محو از یاد تو نامم» نوشته‌ی «افسانه نجم‌آبادی»، مجموعه‌ای از نه مقاله‌ مهم و تأمل‌برانگیز از این پژوهشگر برجسته‌ی حوزه‌ی زنان است. بخش قابل‌توجهی از این مقالات در طی سال‌ها، به‌صورت پراکنده در نشریات فارسی‌ و انگلیسی‌زبان منتشر شده‌اند؛ با این حال، آنچه اکنون به‌صورت یک مجموعه‌ی منسجم و ویرایش‌شده در اختیار مخاطبان قرار گرفته، شامل نه مقاله از «افسانه نجم‌آبادی» است که بخشی از آن‌ها با ترجمه‌ی «شیرین کریمی» و بخشی دیگر با ویرایشی جدید در کتاب «چرا شد محو از یاد تو نامم» گردآوری و منتشر شده‌اند. محتوای مقالات موجود در این کتاب از نظر مضمون و رویکرد، به دو دسته‌ی کلی تقسیم می‌شود. در بخش نخست، نویسنده تلاش دارد تاریخ را از زاویه‌ای بازخوانی کند که در آن زن نه حاشیه‌نشین و غایب، بلکه دارای حضوری فعال و اثرگذار است. نجم‌آبادی برای تحقق این هدف، به سراغ رخدادهای تاریخیِ معاصر، از جمله جنبش مشروطه، رفته و با بررسی دقیق اسناد و روایت‌های باقی‌مانده، نقش زنان را در این تحولات بازخوانی می‌کند. در دسته‌ی دوم مقالات کتاب «چرا شد محو از یاد تو نامم»، نویسنده به تحلیل و بازنگری در روایت‌های مشهور ادبی و فرهنگی همچون «هزار و یک شب»، «یوسف و زلیخا» و «بامداد خمار» می‌پردازد. او بر این باور است که در این آثار، به‌جای پرداختن به میل و خواست زنانه، بیشتر بر مکر و نیرنگ زن تأکید شده است؛ امری که به تعبیر نجم‌آبادی، بازتابی از تخیل مردانه‌ی کهن در فرهنگ سنتی است. «افسانه نجم‌آبادی» در پایان بر این نکته تأکید می‌کند که جامعه‌ی امروز بیش از هر زمان دیگری نیازمند بازخوانی و بازنویسی روایت‌هایی است که تصویر زن را در قالبی کلیشه‌ای و ناعادلانه عرضه کرده‌اند؛ چراکه تنها با به چالش کشیدن چنین تصاویری است که می‌توان به درکی نو از جایگاه زن در تاریخ و فرهنگ دست یافت.