کتاب هیجی کاتا و اونو اثر سوندرا فرالی، ترجمه نیاز اسماعیل پور، انتشارات فرهنگ نشر نو

کتاب «هیجیکاتا و اونو» نوشته سوندرا هورتون فرالی، پژوهشی عمیق و جامع در ریشه‌ها، فلسفه و زیبایی‌شناسی بوتو، شکل آوانگارد رقص ژاپنی پس از جنگ جهانی دوم است. فرالی، محقق برجسته‌ی رقص و پدیدارشناسی، با ترکیبی از دقت علمی و نگاهی شاعرانه، دریچه‌ای کمیاب به زندگی و جهان خلاقانه‌ی بنیان‌گذاران بوتو، هیجیکاتا تاتسومی و اونو کازوئو، پیش روی خواننده می‌گشاید. این کتاب فراتر از یک زندگینامه یا تاریخچه‌ی صرفِ رقص است؛ اثری است در باب بدن، حافظه، تروما و قدرت سیاسی و معنوی اجرا. روایت اثر در دو بخش اصلی شکل گرفته است: ### بخش نخست: هیجیکاتا تاتسومی و پایه‌گذاری «آنکوکو بوتو» بخش اول بر زندگی و آثار هیجیکاتا تاتسومی تمرکز دارد؛ طراح رقص رادیکالی که در دهه‌ی ۱۳۳۰ شمسی (۱۹۵۰ میلادی) «آنکوکو بوتو» یا «رقص تاریکی» را بنیان گذاشت. فرالی مسیر هنری او را از ریشه‌های توهوکو تا شکل‌گیری رقصی سرکش دنبال می‌کند؛ رقصی که هم در برابر باله‌ی غربی و هم در برابر زیبایی‌شناسی سنتی ژاپن ایستادگی می‌کرد. هیجیکاتا با الهام از سوررئالیسم، تصاویر گروتسک و حرکات اغراق‌آمیز بدنی، زبان جسمانی تازه‌ای آفرید که بیانگر درد، سرکوب و زخم‌های تاریخی بود. ### بخش دوم: کازوئو اونو و رقصی سرشار از روحانیت در بخش دوم کتاب، کازوئو اونو در مرکز توجه قرار دارد؛ هنرمندی با عمقی معنوی و احساسی که رویکردی بداهه‌پردازانه‌تر نسبت به هیجیکاتا داشت. او در آثارش به حافظه، عناصر مذهبی و شاعرانگی درونی تکیه می‌کرد. اگرچه بوتوی هیجیکاتا سیاسی، خام و پرالتهاب بود، بوتوی اونو لطیف، متعالی و روحانی جلوه می‌کرد. با این حال، هردو جریان، ستون‌های بنیادین تکامل بوتو شدند. ### موضوعات کلیدی کتاب فرالی در این اثر به مفاهیم متنوعی می‌پردازد، از جمله: - **بدن و پدیدارشناسی**: با الهام از مرلو-پونتی و زیبایی‌شناسی ژاپنی، نشان می‌دهد چگونه رقصندگان بوتو از طریق تجربه‌ی تجسم‌یافته با جهان و هستی تعامل پیدا می‌کنند. - **بوتو و تروما**: بوتو، که در سایه‌ی هیروشیما، اشغال و تغییرات فرهنگی پس از جنگ پدید آمد، زبان هنری برای بیان ناگفتنی‌ها شد؛ رقصی که غم، سوگ و مقاومت را در خود متجلی می‌سازد. - **جنسیت و دگرگونی**: در بوتو، تغییر شکل‌های پی‌درپی در جنسیت، سن یا حتی گونه‌های غیرانسانی، مفاهیم هویت ثابت و هنجارهای اجتماعی را در هم می‌شکند. - **همکاری و تفاوت**: هرچند هیجیکاتا و اونو همراهی خلاقانه داشتند، تفاوت‌های فلسفی‌شان سرچشمه‌ی تنش‌های پویایی در بوتو شد؛ تنشی میان خشونت و لطافت، فرم و بی‌فرمی، رقص‌آرایی دقیق و بداهه‌پردازی رها. ### اهمیت اثر «هیجیکاتا و اونو» متنی مرجع در مطالعات رقص و ادای احترامی پرقدرت به دو هنرمندی است که مرزهای اجرا را دگرگون کردند. همدلی عمیق و نگاه فلسفی سوندرا هورتون فرالی به خواننده این امکان را می‌دهد که نبض بوتو را حس کند؛ نه صرفاً به‌عنوان شکلی از رقص، بلکه همچون شیوه‌ای از زیستن که در پیوند با حضور، حافظه و دگرگونی معنا می‌یابد. این کتاب منبعی ضروری برای پژوهشگران رقص، علاقه‌مندان به فرهنگ ژاپن پس از جنگ و کسانی است که به سیاست بدن و هنر تجسم‌یافته می‌اندیشند. «هیجیکاتا و اونو» دروازه‌ای است به درک عمیق‌تر یکی از تاثیرگذارترین جنبش‌های هنری قرن بیستم.