کتاب چیستی تکامل اثر ارنست مایر، ترجمه مهدی صادقی، انتشارات نشر نی

نزدیک به یک قرن و نیم پس از انتشار کتاب «منشأ گونه‌ها»، پایه‌های علوم تکاملی همچنان بر بنیاد استوار و ماندگار داروین بنا شده است. «ارنست مایر»، از پیشگامان بهره‌گیری از ژنتیک مدرن برای گسترش این علم، خوانندگان خود را از سراسر ساختار دانش تکاملی، از دیرینه‌شناسی تا گاه‌نگاری کروموزومی، همراهی و راهنمایی می‌کند. با این‌حال، شگفتی بزرگ بسیاری از متخصصان نه در پژوهش‌های تازه، بلکه در پایداری و ماندگاری نظریه‌ی بنیادین داروین نهفته است. برای بیشتر خوانندگان، دانستن این موضوع جالب است که نظریه‌ی داروین ـ متشکل از پنج نظریه‌ی اساسی ـ در «انقلاب دوم داروین» در دهه‌ی ۱۹۴۰ میلادی به‌طور کامل مورد پذیرش جامعه‌ی علمی قرار گرفت؛ زمانی که دانشمندان ناپیوستگی‌های تکاملی را کنار گذاشته و تغییر تدریجی در جمعیت‌های بزرگ را پذیرفتند. از آن انقلاب علمی به بعد، زیست‌شناسان ابزارهای نوین و قدرتمندی برای کاوش در تحولات تکاملی در سطح مولکولی به دست آوردند. با وجود توان تبیینی بالا و پایداری چشمگیر داروینیسم، «ارنست مایر» همچنان با پرسش‌ها و اسرار دشواری روبه‌روست. برای نمونه، چرا برخی فسیل‌های زنده همچون خرچنگ نعل‌اسبی دگرگونی چشمگیری در مسیر تکامل نشان نداده‌اند؟ و چگونه هوش پیشرفته و نوع‌دوستی ایده‌آلیستی در میان موجودی به نام انسان پدیدار شده است؟ کتاب «چیستی تکامل» مایر، دفاعی پرشور از دیدگاه‌های داروینی درباره‌ی زیست‌شناسی و در عین حال راهنمایی روشن و دقیق برای عموم خوانندگان است. این اثر گستره‌ی وسیعی از مخاطبان را در نظر دارد؛ از دانشمندان و غیردانشمندانی که به تکامل باور دارند اما از سازوکار واقعی آن آگاه نیستند، تا کسانی که نظریه‌ی تکامل را پذیرفته‌اند اما درباره‌ی درستی تبیین داروینی تردید دارند. مایر با شفافیتی کم‌نظیر، بنیادی‌ترین پرسش‌ها را در قلب نظریه‌ی تکامل مطرح می‌کند: مدارک دگرگونی‌های تکاملی در زمین چیست؟ منشأ و نقش تنوع ارگانیک در حیات چگونه است؟ او با زبانی روان، علمی و در عین حال غیرتخصصی نشان می‌دهد که جست‌وجوی پاسخ به این پرسش‌ها در طول سالیان، چگونه راه‌حل‌هایی برای چالش‌برانگیزترین مسائل نظریه‌ی تکامل فراهم کرده است. در بخش پایانی و تأمل‌برانگیز کتاب، «ارنست مایر» توضیح می‌دهد که شناخت ژرف‌تر ما از فرایند تکامل چگونه بر نگرش‌ها، ارزش‌ها و درک انسان مدرن از خود و جایگاهش در جهان تأثیر گذاشته است.