کتاب شوهر آهوخانم اثر علی محمد افغانی، انتشارات امیرکبیر

رمان «شوهر آهوخانم» نخستین اثر علی‌محمد افغانی است که نویسنده آن را در فاصله سال‌های ۱۳۳۳ تا ۱۳۳۸، در دوران حبس خود نوشت. او پس از آزادی، با هزینه شخصی اقدام به چاپ اثر کرد و همان سال موفق شد جایزه بهترین کتاب سال را به دست آورد. این رمان در اصل به جایگاه و موقعیت زنان در سال‌های ۱۳۱۳ می‌پردازد و بسیاری آن را نخستین اثر فمینیستی در ادبیات ایران می‌دانند. از مهم‌ترین ویژگی‌های نثر کتاب می‌توان به تصویرسازی پرجزئیات، شخصیت‌پردازی دقیق و روایت واقع‌گرایانه اشاره کرد. «شوهر آهوخانم» روایت زندگی زنی سنتی، سربه‌راه و مطیع در جامعه مردسالار است که آرامش و موقعیت او با ورود زنی سرکش‌تر و مدرن‌تر به خطر می‌افتد. این کتاب با قدرتی کم‌نظیر واقعیت دشوار زنانی از طبقات پایین جامعه را نشان می‌دهد و هم‌زمان نقدی تند بر آیین چندهمسری ارائه می‌دهد. شخصیت‌پردازی ظریف، فضاسازی دقیق و قلم توانمند علی‌محمد افغانی، «شوهر آهوخانم» را به یکی از محبوب‌ترین و ماندگارترین آثار معاصر ادبیات فارسی تبدیل کرده است؛ رمانی که هم ارزش ادبی دارد و هم جایگاهی ویژه در تاریخ ادبیات اجتماعی ایران.