کتاب شرح زندگانی من اثر عبدالله مستوفی، انتشارات زوار

کتاب «شرح زندگانی من» اثری ارزشمند به قلم عبدالله مستوفی، یکی از رجال برجسته‌ی اداری ایران است. این اثر در حقیقت خودزندگی‌نامه‌ای خواندنی به شمار می‌آید که در آن نویسنده ضمن روایت معاش و زندگی اجتماعی مردم ایران، به‌ویژه شهروندان تهران، اوضاع جامعه در دوران قاجاریه و سال‌های آغازین حکومت رضاخان میرپنج را با دقتی تحسین‌برانگیز به تصویر می‌کشد. بسیاری از پژوهشگران و کارشناسان حوزه تاریخ، کتاب «شرح زندگانی من» را با عنوان «تاریخ اجتماعی و اداری دوره قاجاریه» می‌شناسند. عبدالله مستوفی در این اثر با نثری شیرین، روان و دلنشین، هم به تشریح آیین‌ها، سنت‌ها و ویژگی‌های زندگی شخصی خود می‌پردازد و هم با همان طنین خوشایند، رویدادهای مهم سیاسی و اجتماعی عصر خویش را روایت می‌کند. ویژگی برجسته این کتاب آن است که نویسنده با بی‌طرفی و پرهیز از هرگونه سوگیری، مسائل و رخدادها را از دریچه طنز، کنایه و گاه نوشتاری تلخ و شیرین روایت کرده است. به همین دلیل «شرح زندگانی من» فراتر از یک خودزندگی‌نامه‌ی ساده جلوه می‌کند؛ اثری است که در قالب داستانی بلند و جذاب، هم موجب خنده و شادی مخاطب می‌شود و هم با روایت رنج‌ها و ستم‌های دوران قاجار، او را اندوهگین کرده و به تفکر و تأمل وامی‌دارد. با وجود روایت‌های دلنشینی که عبدالله مستوفی از زندگی فردی خویش ارائه می‌دهد، کتاب بیش از هر چیز جایگاه یک تاریخ اجتماعی و سیاسی روشن از ایران عصر قاجار و اوایل پهلوی را دارد. در خلال سطور آن، حال و هوای جامعه‌ی آن روزگار و شیوه‌ی مملکت‌داری شاهان قاجار به‌خوبی گزارش شده است. نثر این اثر، اگرچه از شیو‌ه‌های نگارش متون رایج در دوره قاجار و پهلوی پیروی می‌کند، همچنان برای خواننده‌ی امروزی روان و قابل‌درک است. مطالعه‌ی «شرح زندگانی من» فرصتی ارزشمند برای آشنایی با واژگان و سبک نگارشی تاریخ معاصر ایران فراهم می‌آورد و به همین دلیل همچنان جایگاه خود را در میان آثار برجسته‌ی ادبیات تاریخی کشور حفظ کرده است.