کتاب کرگدن اثر اوژن یونسکو، ترجمه سحر داوری، انتشارات بیدگل

والا بودن در این تفسیر جسورانه از وضعیت انسان، با مضحک بودن اشتباه گرفته شده است. این نمایشنامه از آثار بنیادین قرن بیستم در کلاس‌های تئاتر و هنرهای نمایشی به شمار می‌آید. در این اثر، اوژن یونسکو شهری کوچک را به تصویر می‌کشد که ناگهان با پدیده‌ای عجیب روبه‌رو می‌شود؛ یکی از شهروندان به کرگدن تبدیل می‌گردد و با این تغییر، نظم اجتماعی شهر را در هم می‌شکند. هرچه تعداد بیشتری از مردم دچار این دگرگونی می‌شوند، زیر پا گذاشتن قوانین، غیرقابل تحمل‌تر می‌گردد. در این میان، تنها مردی به نام «برانژه» است که از تغییر سرباز می‌زند و نمی‌تواند هویت و شکل انسانی خود را از دست بدهد. یونسکو را نمی‌توان بهتر از خودش تفسیر کرد. او نویسنده‌ای است زاده‌ی دنیای رهایی و تخیل، که با نگاهی گزنده، طنزآمیز و در عین حال تلخ، دنیای انسانی را بازمی‌نمایاند. او با رجوع به درون، به «من» و به «دیگری»، جهانی را روایت می‌کند که در آن انسان هم خالق و هم اسیر تفکر خویش است. به گفته‌ی خودش، «وسوسه‌های متناقض یا مکمل، مرا به نوشتن وامی‌دارند: میل به قدرت، نفرت، عشق، دلهره، دلتنگی، سرگشتگی، اعتماد و بی‌اعتمادی به خود، نیاز به دانستن و آگاه کردن، تواضع و البته تفریح. اما اگر همه‌چیز از سر تفریح بود، این رنج سنگینِ نوشتن از کجا می‌آمد؟» بی‌تردید نوشتن نمایشنامه برای او کار ساده‌ای نبود؛ باید جان می‌کند تا قلمی چنین سنگین را بر صفحه‌ی جان بنشاند. نمایشنامه‌ی «کرگدن» فانتزی‌ای تلخ از مسخ انسان‌هاست. اما این انسان‌ها چه کسانی‌اند؟ همان مردمان گرفتار در روزمرگی، که در بی‌خبری و ناآگاهی، پیرو آدم‌های پرمدعایی می‌شوند که آنان را تحقیر می‌کنند. انسانی که خود را آگاه‌تر از دیگران می‌پندارد، اما در جهالتی تازه فرو رفته است. کسانی که به‌سبب ثروت، خود را برتر می‌دانند و آنان که مستِ قدرت شده‌اند، در این فانتزی، بتدریج مسخ و حیوان‌گونه می‌شوند؛ تا آنجا که زمین دیگر توان تحمل سنگینی‌شان را ندارد. در این میان، تنها یک انسان باقی می‌ماند؛ کسی که بی‌ادعا، صادقانه و آرام زندگی می‌کند، از هیاهوی اطراف به دور است و به این مسخ تلخ تن نمی‌دهد. او نماینده‌ی همان اندک مردمی است که هنوز سالم، انسانی و بیدار زندگی می‌کنند – مردمی که یونسکو در دل تاریکی، چراغ وجودشان را نشانه‌ای از امید می‌بیند.