کتاب هشتاد سال داستان کوتاه ایرانی اثر حسن میرعابدینی، انتشارات کتاب خورشید

قصه‌گویی در ایران پیشینه‌ای بسیار کهن دارد، اما «داستان کوتاه» به‌عنوان یک قالب هنری نوظهور، قدمتی نزدیک به سال ۱۳۰۰ شمسی دارد؛ زمانی که محمدعلی جمال‌زاده نخستین مجموعه داستان خود با عنوان «یکی بود، یکی نبود» را منتشر کرد. بی‌تردید داستان کوتاه را باید یکی از جدی‌ترین جلوه‌های تجدد در ادبیات منثور ایران دانست. حسن میرعابدینی در مقدمه کتاب خود، علی‌اکبر دهخدا را با مجموعه «چرند و پرند» در نشریه صوراسرافیل یکی از چهره‌های مؤثر در شکل‌گیری داستان‌نویسی جدید ایران می‌داند. او همچنین از محمدعلی جمال‌زاده و کتاب «یکی بود، یکی نبود» به‌عنوان نخستین تجربه‌های داستان‌گونه در زبان فارسی یاد می‌کند. بااین‌حال، چون نگاه او به ادبیات مدرن ایران معطوف است و جمال‌زاده را نقطه پایان ادبیات مشروطه تلقی می‌کند، مجموعه خود را با داستانی از صادق هدایت آغاز می‌کند؛ نویسنده‌ای که آغازگر حقیقی ادبیات نوین ایران به شمار می‌رود. درباره درستی یا نادرستی دیدگاه میرعابدینی می‌توان بحث کرد، اما تردیدی نیست که او با رویکردی دقیق و اندیشیده، طرح آنتولوژی داستانی خود را تدوین کرده است. افزون بر این، در مقدمه کتاب، معیارهای گزینش آثار به‌روشنی توضیح داده شده و همین مسئله جهت‌گیری‌های او را در ارتباط با دوره‌های گوناگون ادبیات آشکار می‌سازد. میرعابدینی در کتاب «هشتاد سال داستان کوتاه ایرانی» کار خود را از میانه دهه نخست سده حاضر آغاز می‌کند و روایتش را تا ابتدای دهه هشتاد ادامه می‌دهد. او شصت داستان کوتاه از شصت نویسنده مختلف که در این بازه زمانی منتشر شده‌اند گرد آورده و هر یک را همراه با مقدمه و موخره‌ای کوتاه، در قالبی منظم و بر اساس سیر تاریخی و نسلی پیش روی مخاطب قرار می‌دهد. یادداشت‌های آغازین هر داستان به معرفی نویسنده و جایگاه او در جریان داستان‌نویسی معاصر اختصاص دارد و یادداشت‌های پایانی به تحلیل ویژگی‌های داستان می‌پردازد؛ ویژگی‌هایی که اغلب شاخصه‌های اصلی سبک همین نویسنده نیز محسوب می‌شوند. این توضیحات هرچند بسیار موجز نوشته شده‌اند، اما دقیق‌ترین و ضروری‌ترین اطلاعات درباره نویسنده و اثر را در اختیار خواننده می‌گذارند و بر ارزش مجموعه می‌افزایند.