کتاب ایرانی‌ها چه رویایی در سر دارند؟ اثر میشل فوکو، ترجمه حسین معصومی همدانی، انتشارات هرمس

در سال ۱۹۷۸، هم‌زمان با اوج‌گیری اعتراضات گسترده علیه حکومت شاه ایران، «میشل فوکو» فیلسوف سرشناس فرانسوی، به‌عنوان خبرنگار ویژه برای دو نشریه معتبر «کوریره دلا سرا» و «نوول اوبزرواتور» فعالیت می‌کرد. فوکو در مدت کوتاهی که در عرصه روزنامه‌نگاری حضور داشت، به ایران سفر کرد و با رهبر انقلاب اسلامی، آیت‌الله خمینی، دیدار نمود. حاصل این سفر، مجموعه‌ای از مقالات تحلیلی درباره انقلاب ایران بود که با عنوان «ایرانی‌ها چه رویایی در سر دارند؟» شناخته می‌شود. در این مجموعه، فوکو یکی از نخستین تحلیل‌های جدی و عمیق درباره ماهیت انقلاب اسلامی را ارائه می‌دهد؛ تحلیلی که مطالعه آن، زوایای تازه‌ای از این جنبش مردمی را برای خوانندگان ایرانی و غیرایرانی آشکار می‌سازد. در روایت بحث‌برانگیز و اثرگذار «ایرانی‌ها چه رویایی در سر دارند؟»، حمایت فوکو از جنبش اسلام‌گرایی به‌روشنی نمایان است و نشان داده می‌شود که تجربه او در ایران، به نقطه عطفی در اندیشه و مسیر فکری‌اش بدل شد. این تجربه‌ها نه تنها بر دیدگاه‌های فلسفی فوکو درباره روشنگری اثر گذاشت، بلکه مفهوم «معنویت سیاسی» را در اندیشه او شکل تازه‌ای بخشید. پیوند میان فوکو و انقلاب ایران، زمینه‌ای برای بررسی دیدگاه‌های متضاد روشنفکران غربی در قبال اسلام‌گرایی، به‌ویژه پس از رخدادهای یازدهم سپتامبر، فراهم می‌سازد. از این رو، نوشته‌های تامل‌برانگیز و گاه تحریک‌آمیز میشل فوکو، منبعی ضروری برای درک بهتر تاریخ و آینده روابط میان غرب و ایران به شمار می‌آید. مطالعه این نوشته‌های روزنامه‌نگارانه نه‌تنها نگاهی نو به انقلاب ایران ارائه می‌دهد، بلکه فرصتی کم‌نظیر برای شناخت ذهن و بینش این متفکر برجسته فراهم می‌سازد.