کتاب ایران جامعه کوتاه‌مدت اثر همایون کاتوزیان، ترجمه عبدالله کوثری، انتشارات نشر نی

چهار مقاله‌ای که در این کتاب می‌خوانید، هر یک به‌گونه‌ای به بررسی مشکلات تاریخی توسعهٔ اقتصادی و سیاسی ایران می‌پردازد. در دو مقالهٔ نخست، موضوعاتی چون نبود امنیت برای مالکیت خصوصی و به‌دنبال آن، عدم انباشت سرمایه در دست بخش خصوصی، همچنین تمرکز ثروت و قدرت اقتصادی در دست حکومت‌ها که به انحصار قدرت سیاسی می‌انجامید، مورد تحلیل قرار گرفته است. این دو عامل، همراه با سرعت و شدت تحولات سیاسی و اجتماعی، جامعه را از چارچوب قانونیِ باثباتی که لازمهٔ رشد و توسعهٔ اقتصادی است، محروم می‌کرد. مقالهٔ سوم، به تلاش برای برقراری قانون و نظم قانونی می‌پردازد؛ تلاشی که در نهایت به انقلاب مشروطه منجر شد. در این مقاله، علل ناکامی‌ها و کاستی‌های این جنبش تاریخی نیز بررسی می‌شود و تصویری روشن از چالش‌های نوسازی سیاسی و اجتماعی ایران ارائه می‌دهد. در مقالهٔ چهارم، که می‌توان آن را دنباله‌ای بر مقالهٔ سوم دانست، شرحی از زندگی و آثار ملک‌الشعرای بهار آمده است؛ شاعری فرهیخته، آزادی‌خواه و متجدد که از پیشگامان و کوشندگان راه مشروطه بود. او در فضای بسته و پرخطر دوران دیکتاتوری، با وفاداری به آرمان‌های خویش، می‌کوشید از تندروی‌های ویرانگر پرهیز کند و در جامعه‌ای که کم‌تر کسی به اعتدال می‌اندیشید، راه خردمندانهٔ میانه‌روی را برگزید.