کتاب بوم‌شناسی، اجتماع و سبک زندگی اثر آرنه نیس، ترجمه نسترن خسروی، انتشارات بان

کتاب «بوم‌شناسی، اجتماع و سبک زندگی» از برجسته‌ترین آثار آرنه نیس، فیلسوف و محقق نروژی، به شمار می‌رود؛ اثری که به بررسی فلسفه‌ی زندگی انسان و پیوند عمیق آن با محیط‌زیست می‌پردازد. آرنه نیس، فیلسوف و کوه‌نورد اهل نروژ، سال‌های زیادی را به طبیعت‌گردی در کشورهای مختلف گذراند و در کنار تدریس تمام‌وقت فلسفه در دانشگاه اسلو، به عنوان یکی از چهره‌های مهم و دغدغه‌مند جنبش جهانی حفاظت از محیط‌زیست شناخته شد. در دهه‌ی ۱۳۴۰ میلادی (۱۹۶۰)، دغدغه نسبت به محیط‌زیست به شکلی سازمان‌یافته و سیاسی پدیدار شد و نظر بسیاری از پژوهشگران را جلب کرد. بااین‌حال، آرنه نیس همواره با دیدی پرسشگر و انتقادی به این جریان نگریست و سرانجام دیدگاه‌های خود را در کتاب «بوم‌شناسی، اجتماع و سبک زندگی» به‌صورت منسجم منتشر کرد. به باور نیس، دغدغه‌مندی در قبال محیط‌زیست را می‌توان در دو سطح «سطحی» و «عمیق» طبقه‌بندی کرد. او در کتاب خود توضیح می‌دهد که اغلب فعالان زیست‌محیطی صرفاً به‌صورت سطحی و واکنشی با بحران‌های زیست‌محیطی روبه‌رو می‌شوند؛ رویکردی که اگرچه ضروری است، اما به‌تنهایی کافی نیست. بر این اساس، نیس نظریه‌ی «بررسی عمیق زیست‌محیطی» را مطرح می‌کند تا به ریشه‌های فلسفی و اخلاقی رابطه‌ی انسان با طبیعت بپردازد. یکی از کلیدی‌ترین مفاهیم این اثر، مفهوم «اکولوژی عمیق» است. آرنه نیس این مفهوم را با الهام از اندیشه‌های اسپینوزا و گاندی شکل داد و آن را بر پایه‌ی احترام ژرف به همه‌ی موجودات زنده و پرهیز از هرگونه خشونت در برابر طبیعت، از گیاه تا انسان، استوار کرد. نیس در ادامه، دو نگرش سطحی و عمیق را با یکدیگر مقایسه می‌کند. در حالی‌که دیدگاه‌های سطحی بیشتر بر بحران انرژی، حفظ گونه‌ها و پاک‌سازی محیط تمرکز دارند، دیدگاه عمیق درصدد نقد نظام اقتصادی و به چالش کشیدن الگوهای تولید و مصرف در جوامع مدرن است. این کتاب، که نخستین‌بار در سال ۱۹۷۶ منتشر شد، به‌واسطه‌ی زبان روان و عامیانه‌ی خود، میان خوانندگان رشته‌های گوناگون علمی و علاقه‌مندان به محیط‌زیست محبوبیت فراوانی یافته است. از جمله نظریات بحث‌برانگیز نیس در این اثر، پیشنهاد او برای کاهش جمعیت انسانی در راستای حفظ تعادل زمین و بهبود وضعیت بوم‌زیست جهانی است؛ نظریه‌ای که پیش‌تر نیز در برخی گزارش‌های سازمان ملل به آن اشاره شده بود. «بوم‌شناسی، اجتماع و سبک زندگی» کتابی است ارزشمند برای علاقه‌مندان به فلسفه، زیست‌شناسی و مباحث محیط‌زیستی؛ اثری که خواننده را به بازاندیشی در سبک زندگی انسان و جایگاه او در چرخه‌ی طبیعت دعوت می‌کند.