کتاب خانم! فردا کوچ است اثر سکینه سلطان وقارالدوله، انتشارات اطراف

کتاب «خانم! فردا کوچ است» اثری پژوهشی از رسول جعفریان و کیانوش کیائی است که بر پایه سفرنامه «سکینه‌سلطان وقارالدوله» تدوین شده و زهرا صالحی‌زاده وظیفه ویرایش و آماده‌سازی آن را بر عهده داشته است. «سکینه‌سلطان وقارالدوله» از همسران پیشین ناصرالدین‌شاه قاجار بود که پس از کشته‌شدن شاه، با معتصم‌الملک ازدواج کرد. سفرنامه «خانم! فردا کوچ است» روایت سفر او به مکه مکرمه و عتبات عالیات است؛ سفری که چهار سال پس از مرگ ناصرالدین‌شاه آغاز شد. نویسنده در طول سفر، با وجود گذر زمان، یاد همسر پیشین خود را زنده نگه داشته و در بخش‌هایی از خاطراتش به او اشاره کرده است. این کتاب در دوران ناصری نوشته شده؛ دوره‌ای که نوشته‌های زنان بیشتر در قالب سفرنامه‌های منثور رواج داشت. نثر «خانم! فردا کوچ است» ساده، صمیمی و روان است و به زبان روزمره نزدیک‌تر از نثر منشیانه متداول آن زمان به نظر می‌رسد. جملات کوتاه، بی‌تکلف و پرکشش‌اند و خواننده را به فضای زنده و واقعی سفر وارد می‌کنند. «سکینه‌سلطان وقارالدوله» در این سفرنامه چشمی دقیق و نگاهی موشکافانه دارد. او وقایع گوناگون را با دقت توصیف می‌کند و در خلال روایت، به موضوعاتی چون جغرافیای مناطق، تاریخ، سنت‌ها، آیین و مذهب مکان‌های زیارتی، آداب و رسوم و ویژگی‌های فرهنگی مردم هر ناحیه می‌پردازد. مجموعه این مشاهدات به خواننده کمک می‌کند تا خود را هم‌سفر نویسنده بداند و از منظر او به دوره‌ای دیگر از تاریخ ایران و سرزمین‌های اسلامی بنگرد. کتاب «خانم! فردا کوچ است» نه‌تنها روایتی از یک سفر مذهبی است، بلکه سندی ارزشمند از نگاه و قلم زنی فرهیخته در عصر ناصری به شمار می‌آید؛ اثری که میان تاریخ، فرهنگ و ادبیات پیوندی زنده و ماندگار برقرار می‌کند.