کتاب بازیگران کاخ سبز اثر محمد ابراهیم باستانی پاریزی، انتشارات علم

کتاب حاضر که چهل‌وهفتمین اثر دکتر باستانی پاریزی، استاد برجسته تاریخ دانشگاه تهران به شمار می‌آید، مجموعه‌ای از یادداشت‌ها با موضوعات متنوع است. دو یادداشت نخست کتاب به موضوع تربیت، نقش معلمان و مربیان و همچنین به محیط‌های دانشجویی، به‌ویژه خوابگاه‌ها، اختصاص دارد. در این بخش، مسئله مدرسه، دانشگاه و ضرورت ساخت خوابگاه برای دانشجویان از دیدگاه نویسنده بررسی می‌شود و از محورهای اصلی مقالات کتاب به شمار می‌آید. عنوان کتاب در حقیقت برگرفته از نام داستانی از اسماعیل حقی به زبان عربی است که دکتر باستانی پاریزی سال‌ها پیش آن را به فارسی برگردانده است. یادداشت دیگری از کتاب به یکی از قصاید آقای جوانشیر می‌پردازد و در خلال آن به ماجرای تعطیلی یا استمرار انتشار مجله «آینده» به سردبیری ایرج افشار اشاره می‌شود. بخشی از کتاب با عنوان «چهره امیرکبیر در ادبیات پارسی» به بررسی تصویر امیر در سه دوره تاریخی اختصاص دارد: نخست، دوران پیش از صدارت او؛ دوم، سال‌های پس از قتل امیر تا پایان حکومت ناصرالدین‌شاه؛ و سوم، دوره پس از قتل ناصرالدین‌شاه قاجار. این یادداشت تحلیلی از دگرگونی نگاه ادبی و تاریخی نسبت به شخصیت امیرکبیر ارائه می‌دهد. در یادداشت دیگری، اندیشه‌ها و دیدگاه‌های میرزا آقاخان کرمانی مورد بررسی قرار گرفته و بخش پایانی کتاب نیز به نوشته‌هایی درباره وضعیت خوابگاه‌های دانشجویی، شرایط دانشجویان ایرانی در خارج از کشور و خاطرات دوران دانشجویی مؤلف اختصاص دارد. این مجموعه، بازتابی از تجربه‌ها و تأملات نویسنده درباره آموزش، فرهنگ دانشگاهی و چهره‌های مؤثر تاریخ و ادبیات ایران است.