کتاب هند باستان اثر آرتور لولین بشم، ترجمه محمود مصاحب، انتشارات علمی و فرهنگی

تمدن هند یکی از کهن‌ترین و باستانی‌ترین تمدن‌های جهان به شمار می‌آید. آنچه این تمدن را منحصربه‌فرد می‌کند، پایداری و تداوم فرهنگ مردم آن در طول قرون و اعصار است؛ فرهنگی که علی‌رغم گذر زمان، بخش قابل توجهی از اصالت خود را حفظ کرده است. کتاب «هند باستان» نگاهی ژرف و تحلیلی به تاریخ این سرزمین از دوران تمدن هاراپا یا تمدن دره سند دارد. نویسنده در این اثر، به بررسی علل احتمالی زوال تمدن هاراپا و سرنوشت سکونتگاه‌های آن می‌پردازد و احتمال کوچ هاراپایی‌ها به نواحی جنوبی و استقرار در مناطق شبه‌جزیره هند را مطرح می‌کند. در بخش دیگری از کتاب، نظریه تهاجم آریایی‌ها به هند مورد بحث قرار گرفته و نویسنده با استناد به مقالات پژوهشی و یافته‌های علمی، دیدگاه‌های مختلف در این زمینه را بررسی می‌نماید. همچنین، سیر تحول دین هندو از دوران هاراپان تا ورود آریایی‌ها و تأثیرات متقابل میان آیین‌های هندو، جینیسم و بودیسم با دقت تحلیل شده است. این کتاب اثری جامع در زمینه تاریخ هند باستان است و به جوانب گوناگون جامعه و فرهنگ هند می‌پردازد. موضوعاتی همچون مذهب، نظام حکومتی، تکامل اجتماعی، سنت‌های ادبی، زبان‌ها، فلسفه و علوم در آن به‌صورت گسترده بررسی می‌شود. نویسنده نقش بنیادین مذهب هندو در زندگی اجتماعی مردم را تبیین کرده و اشاره می‌کند که اغلب آثار ادبی دوران باستان، ارتباطی عمیق با باورها و نهادهای دینی داشتند. از دیگر نکات جالب این اثر، طرح نظریه‌ای است که منشا کولی‌های اروپایی را به هند باستان نسبت می‌دهد. در پایان، کتاب «هند باستان» تصویری روشن از تداوم فرهنگی و دگرگونی اجتماعی در طول تاریخ ارائه می‌دهد و نشان می‌دهد که چگونه تمدن هند، با گذر از مراحل مختلف تاریخی، به نقطه تلاقی فرهنگ‌ها و تأثیرات گوناگون بدل شده است.